Tympanometry (နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း)

နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) ဆိုသည်မှာ နားအလယ်ပိုင်း (Middle ear) ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို အကဲဖြတ်ရန် အသုံးပြုသော ရောဂါရှာဖွေရေး စစ်ဆေးမှုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ စစ်ဆေးစဉ်တွင် နားအတွင်းရှိ လေဖိအားကို အနည်းငယ်ပြောင်းလဲပေးပြီး နားစည် (Eardrum) ၏ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းကို တိုင်းတာကာ နားအလယ်ပိုင်း၏ အခြေအနေကို အကဲဖြတ်ပေးသည်။ ဤစစ်ဆေးမှုသည် နားအလယ်ပိုင်းတွင် အရည်စုနေခြင်း၊ နားနှင့်လည်ချောင်းဆက်ပြွန် (Eustachian tube) လုပ်ဆောင်ချက် မကောင်းခြင်း၊ နားစည် သို့မဟုတ် နားအလယ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုသည်။ အထူးသဖြင့် အကြားအာရုံချို့ယွင်းခြင်း၊ နားအောင့်ခြင်း၊ နားထဲတွင် ပြည့်ကျပ်နေသလို ခံစားရခြင်း သို့မဟုတ် မကြာခဏ နားအလယ်ပိုင်းရောင်ရမ်းခြင်းတို့ ရှိသူများတွင် အသုံးဝင်သော စစ်ဆေးမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ စောစီးစွာ စစ်ဆေးတွေ့ရှိပြီး သင့်လျော်သော ကုသမှုခံယူခြင်းဖြင့် အကြားအာရုံကို ကာကွယ်နိုင်သည့်အပြင် နေ့စဉ်ဘဝ၏ အရည်အသွေးကိုလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်စေနိုင်သည်။

နား၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့် အသံကြားရပုံ လုပ်ငန်းစဉ်

နားတွင် အဓိကအစိတ်အပိုင်း သုံးပိုင်းရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ နားအပြင်ပိုင်း၊ နားအလယ်ပိုင်း နှင့် နားအတွင်းပိုင်း တို့ဖြစ်ကြသည်။ အသံသည် အသံလှိုင်း (တုန်ခါမှု) များအဖြစ် နားအပြင်ပိုင်းထဲမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းဝင်ရောက်သွားပြီးနောက် နားစည်ကို လှုပ်ရှားစေသည်။ နားစည်လှုပ်ရှားသည့်အခါ ထိုတုန်ခါမှုများကို နားအလယ်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် အတွင်းနားထဲသို့ ပေးပို့ပြီး၊ ၎င်းမှတစ်ဆင့် အဆိုပါတုန်ခါမှုများကို အသံ သို့မဟုတ် ဆူညံသံအဖြစ် ဦးနှောက်မှလက်ခံနားလည်နိုင်သည့် လျှပ်စစ်လှိုင်းအချက်ပြမှုများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးသည်။

စစ်ဆေးမှု၏ အကျိုးကျေးဇူးများ

Tympanometry စစ်ဆေးမှုတွင် Tympanometer ဟုခေါ်သော နားစည်လှုပ်ရှားမှု တိုင်းတာစစ်ဆေးသည့် စက်ကိရိယာကို အသုံးပြုသည်။ ဤစက်သည် နားအတွင်းရှိ လေဖိအားကို အနည်းငယ် ပြောင်းလဲပေးပြီး ထိုအပြောင်းအလဲအပေါ် နားစည်၏ လှုပ်ရှားပုံနှင့် တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းကို တိုင်းတာကာ နားအလယ်ပိုင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို အကဲဖြတ်ပေးသည်။

ဤစစ်ဆေးမှုသည် အောက်ပါအခြေအနေများကို ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ရာတွင် အလွန်အသုံးဝင်သည်။

• နားနှင့်လည်ချောင်းဆက်ပြွန် အလုပ်မလုပ်ခြင်း (Eustachian Tube Dysfunction – ETD)
• နားတွင်းအရည်စုဆောင်းခြင်း
• နားစည်ပေါက်ခြင်း (Eardrum perforation)
• နားအလယ်ပိုင်းရှိ အရိုးငယ်များ မူမမှန်ခြင်း (Ossicular bone abnormalities)

Tympanometer အမျိုးအစားများ

Tympanometer ကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးအစား (၂) မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။

1. နားစည်လှုပ်ရှားမှု တိုင်းတာစစ်ဆေးသည့် စားပွဲတင်စက်ကိရိယာ (Desk-based Tympanometer)
   • ဤစက်အမျိုးအစားကို ဆေးရုံများနှင့် အထူးကုဆေးခန်းများတွင် အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်
   • ပိုမိုကြီးမားသော မျက်နှာပြင်နှင့် ဆန်းစစ်နိုင်စွမ်းမြင့်မားသော ဆော့ဖ်ဝဲများ ပါဝင်သောကြောင့် Tympanogram ဂရပ်ဖ်များ၊ တိုင်းတာချက်များနှင့် စစ်ဆေးမှုရလဒ်များကို အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးနိုင်သည်
   • ထို့အပြင် အခြားသော အကြားအာရုံစစ်ဆေးမှုများနှင့်လည်း တွဲဖက်အသုံးပြုနိုင်သဖြင့် နားအလယ်ပိုင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပိုမိုပြည့်စုံစွာ အကဲဖြတ်နိုင်သည်
2. နားစည်လှုပ်ရှားမှု တိုင်းတာစစ်ဆေးသည့် လက်ကိုင်စက်ကိရိယာ (Handheld Tympanometer)
   • ဤစက်အမျိုးအစားသည် ပေါ့ပါး၍ သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူသောကြောင့် ဆေးခန်းအသေးစားများ၊ လူနာခုတင်ဘေး (Bedside) သို့မဟုတ် ကွင်းဆင်းကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများတွင် အသုံးပြုရန် သင့်လျော်သည်
   • စားပွဲတင်စက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက လုပ်ဆောင်နိုင်သော စစ်ဆေးမှုအမျိုးအစား အနည်းငယ် နည်းပါးနိုင်သော်လည်း နားအလယ်ပိုင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို တိကျ၍ ယုံကြည်စိတ်ချရသောရလဒ်များဖြင့် အကဲဖြတ်ပေးနိုင်သည်

အကြားအာရုံစစ်ဆေးမှုတွင် Tympanometry ၏ အခန်းကဏ္ဍ

အနိမ့်ဆုံးကြားနိုင်သည့် အသံကို စစ်ဆေးခြင်း (Pure Tone Audiometry) သည် မတူညီသော အသံလှိုင်းနှုန်းနှင့် အသံအတိုးအကျယ်များအပေါ် အခြေခံ၍ အကြားအာရုံကြားနိုင်စွမ်းကို တိုင်းတာပေးသော စစ်ဆေးမှုဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤစစ်ဆေးမှုတစ်ခုတည်းဖြင့် အကြားအာရုံ ချို့ယွင်းရသည့် အကြောင်းရင်းကို အတိအကျ မသတ်မှတ်နိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) ကို တွဲဖက်ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် နားအလယ်ပိုင်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို အကဲဖြတ်နိုင်ပြီး အကြားအာရုံချို့ယွင်းရသည့် အကြောင်းရင်းကို ပိုမိုတိကျစွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်သည်။

အကြားအာရုံစစ်ဆေးမှုများတွင် လေမှတစ်ဆင့် အသံကြားနိုင်မှု စစ်ဆေးခြင်း (Air Conduction Testing) သည် နားအပြင်ပိုင်း၊ နားအလယ်ပိုင်းနှင့် နားအတွင်းပိုင်းတို့ ပါဝင်သော အကြားအာရုံလမ်းကြောင်းတစ်ခုလုံး၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို အကဲဖြတ်ပေးသည်။ အရိုးမှတစ်ဆင့် အသံကြားနိုင်မှု စစ်ဆေးခြင်း (Bone Conduction Testing) သည် နားအပြင်ပိုင်းနှင့် နားအလယ်ပိုင်းကို ကျော်ဖြတ်၍ နားအတွင်းပိုင်းကို တိုက်ရိုက်လှုံ့ဆော်ကာ အကြားအာရုံ၏ အတွင်းပိုင်းလုပ်ဆောင်ချက်ကို စစ်ဆေးပေးသည်။

အကယ်၍ လေမှတစ်ဆင့်အသံကြားနိုင်မှု (Air Conduction) နှင့် အရိုးမှတစ်ဆင့်အသံကြားနိုင်မှု (Bone Conduction) စစ်ဆေးမှုရလဒ်များအကြား သိသာထင်ရှားသော ကွာဟချက် (Air-bone Gap) တွေ့ရှိပါက နားအပြင်ပိုင်း သို့မဟုတ် နားအလယ်ပိုင်းတွင် ပြဿနာရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အသံပို့ဆောင်မှုဆိုင်ရာ အကြားအာရုံချို့ယွင်းခြင်း (Conductive Hearing Loss) ကို သံသယရှိနိုင်သည်။ ထိုအခြေအနေတွင် နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) သည် နားအလယ်ပိုင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို အသေးစိတ် အကဲဖြတ်ပေးပြီး အကြားအာရုံချို့ယွင်းမှုသည် နားအလယ်ပိုင်း ပြဿနာကြောင့်ဖြစ်ခြင်း ဟုတ်မဟုတ်ကို အတည်ပြုရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။

ပြုလုပ်ရန်လိုအပ်သော ရောဂါနှင့်အခြေအနေများ

1. အသံပို့ဆောင်မှုဆိုင်ရာ အကြားအာရုံချို့ယွင်းခြင်း (Conductive Hearing Loss)
   • ရောဂါလက္ခဏာများ သို့မဟုတ် အကြားအာရုံစစ်ဆေးမှုရလဒ်များအရ အသံပို့ဆောင်မှုလမ်းကြောင်းတွင် ပြဿနာရှိသည်ဟု သံသယရှိပါက နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) ကို ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်
   • ဤစစ်ဆေးမှုသည် နားစည်၏ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းနှင့် နားအလယ်ပိုင်းအတွင်းရှိ လေဖိအားကို အကဲဖြတ်ပေးခြင်းဖြင့် အကြားအာရုံချို့ယွင်းမှုသည် နားအလယ်ပိုင်းပြဿနာကြောင့်ဖြစ်ခြင်း ဟုတ်မဟုတ်ကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသည်
2. နားနှင့်လည်ချောင်းဆက်ပြွန် လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းခြင်း (Eustachian Tube Dysfunction)
   • နားနှင့်လည်ချောင်းဆက်ပြွန် (Eustachian Tube) သည် နားအလယ်ပိုင်းအတွင်းရှိ လေဖိအားကို ပုံမှန်ထိန်းညှိပေးသည့် အရေးကြီးသော ဖွဲ့စည်းပုံဖြစ်သည်
   • အဆိုပါပြွန် ကောင်းစွာ အလုပ်မလုပ်ပါက နားထဲတွင် ပြည့်ကျပ်နေသလို ခံစားရခြင်း၊ နားမအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ အကြားအာရုံ လျော့နည်းခြင်းနှင့် နားအလယ်ပိုင်းတွင် လေဖိအားမညီမျှခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်
   • နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) သည် ထိုသို့သော လေဖိအားပြောင်းလဲမှုများကို သိရှိနိုင်သောကြောင့် ရောဂါရှာဖွေရေးတွင် အသုံးဝင်သည်
3. နားအလယ်ပိုင်းတွင် အရည်စုခြင်း (Otitis Media with Effusion)
   • နားအလယ်ပိုင်းတွင် အရည်စုခြင်း (Otitis Media with Effusion) သည် အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်များတွင် အဖြစ်များသော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) ပြုလုပ်ရသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်
   • စောစီးစွာ ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး ကုသမှု ခံယူနိုင်ပါက ရေရှည်အကြားအာရုံချို့ယွင်းမှုနှင့် ဆက်စပ်သော စကားပြောဖွံ့ဖြိုးမှု၊ ဘာသာစကားဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် သင်ယူမှုဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကို လျော့နည်းစေနိုင်သည်
4. နားစည်ပေါက်ခြင်း (Perforated Eardrum)
   • နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) သည် နားလမ်းကြောင်းထုထည် (Ear Canal Volume) ကို တိုင်းတာပေးနိုင်သဖြင့် နားစည်ပေါက်ခြင်း ရှိမရှိ အကဲဖြတ်ရာတွင် အသုံးဝင်သည်
   • ပုံမှန်ထက် နားလမ်းကြောင်းထုထည် ပိုမိုများပြားနေပါက နားစည်တွင် အပေါက်ရှိနိုင်ခြေကို ညွှန်ပြနိုင်သည်
5. နားအလယ်ပိုင်းရှိ အရိုးငယ်များ၏ ချို့ယွင်းမှု (Ossicular Chain Disorders)
   • နားအလယ်ပိုင်းရှိ အရိုးငယ်များ (Malleus, Incus, Stapes) သည် အသံလှိုင်းများကို နားအတွင်းပိုင်းသို့ ပို့ဆောင်ရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်
   • ထိုအရိုးငယ်များ တောင့်တင်းခဲသွားခြင်း (Ossicular Fixation) သို့မဟုတ် အရိုးငယ်များ ပြုတ်ထွက်ခြင်း (Ossicular Discontinuity) ကဲ့သို့သော အခြေအနေများသည် နားအလယ်ပိုင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်
   • နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) သည် ထိုပြောင်းလဲမှုများကို အကဲဖြတ်ရာတွင် အထောက်အကူ ပြုသော်လည်း ရောဂါအတည်ပြုရန် အခြားစစ်ဆေးမှုများနှင့် တွဲဖက်အကဲဖြတ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်
6. ကုသမှုခံယူပြီးနောက် နားအလယ်ပိုင်းလုပ်ဆောင်ချက်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်း (Monitoring After Treatment)
   • ဆေးဝါးကုသမှု သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသမှုခံယူပြီးနောက် နားအလယ်ပိုင်း၏ အခြေအနေပြောင်းလဲမှုနှင့် ကုသမှုရလဒ်ကို အကဲဖြတ်ရန် နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) ကို ထပ်မံပြုလုပ်လေ့ရှိသည်
   • အထူးသဖြင့် နားအလယ်ပိုင်းရောင်ရမ်းခြင်း၊ နားနှင့်လည်ချောင်းဆက်ပြွန် လုပ်ဆောင်ချက်ချို့ယွင်းခြင်းနှင့် နားစည်မြှေး အစားထိုးပြုပြင်ခြင်း (Tympanoplasty) ပြုလုပ်ပြီးနောက် ကုသမှု၏ ထိရောက်မှုကို စောင့်ကြည့်ရာတွင် အသုံးဝင်သည်
7. ကလေးငယ်များ၏ ပုံမှန်အကြားအာရုံစစ်ဆေးမှု (Routine Pediatric Hearing Assessment)
   • ကလေးငယ်များသည် နားအလယ်ပိုင်းရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားသောကြောင့် အကြားအာရုံ၊ စကားပြောဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် သင်ယူမှုစွမ်းရည်တို့ကို ထိခိုက်နိုင်သည်
   • ထို့ကြောင့် ကလေးငယ်များ၏ အကြားအာရုံစစ်ဆေးမှုတွင် နားအလယ်ပိုင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို အကဲဖြတ်ရန် နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) ကို အရေးကြီးသော ဖြည့်စွက်စစ်ဆေးမှုတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းအသုံးပြုလေ့ရှိသည်

မပြုလုပ်သင့်သည့် အခြေအနေများ

နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) သည် ဘေးကင်းသော စစ်ဆေးမှုတစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း မပြုလုပ်ရမည့် အခြေအနေများနှင့် ကန့်သတ်ချက်အချို့ ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ_

• လတ်တလော နားခွဲစိတ်မှုခံယူထားခြင်း သို့မဟုတ် နားတွင် ပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာရရှိထားခြင်း
• ပြင်းထန်သော အပြင်နားလမ်းကြောင်း ရောင်ရမ်းခြင်း (ဥပမာ – Otitis externa) – နားပြွန်အတွင်း အာရုံခံစားလွယ်မှု အလွန်မြင့်မားနေနိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်
• နားစည် ဒဏ်ရာရရှိထားခြင်း – အထူးသဖြင့် နားစည်ပေါက်ခါစ သို့မဟုတ် အနာမကျက်သေးသော အခြေအနေများတွင် လေဖိအားအပြောင်းအလဲများကြောင့် နာကျင်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်ရုံသာမက ဒဏ်ရာကို ပိုမိုဆိုးရွားသွားစေနိုင်သည်
• ပြင်းထန်သော ပိုးဝင်ခြင်းများကြောင့် အထွေထွေကျန်းမာရေး အခြေအနေ အလွန်အမင်းဆိုးရွားနေခြင်း
• နားပြွန်လမ်းကြောင်း တည်ဆောက်ပုံအရ သို့မဟုတ် ရောဂါကြောင့် ပိတ်ဆို့နေခြင်း – ဥပမာအားဖြင့် နားပြွန်ကျဉ်းနေခြင်း (Stenosis) သို့မဟုတ် တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ပျက်စီးမှုများကြောင့် စစ်ဆေးမည့် နားကြပ်ထိပ်ဖူးကို ထည့်သွင်းရန် မဖြစ်နိုင်သော အခြေအနေမျိုးဖြစ်သည်။

စစ်ဆေးမှုမပြုလုပ်မီ ကြိုတင်သိရှိထားသင့်သော အချက်များ

နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) မပြုလုပ်မီ အကြားအာရုံ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်သည် နားကြည့်မှန်ပြောင်း (Otoscope) ကို အသုံးပြု၍ အပြင်နား၊ နားလမ်းကြောင်းနှင့် နားစည်တို့ကို ဦးစွာစစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစစ်ဆေးမှုသည် နားဖာချေး ပိတ်ဆို့နေခြင်း၊ ပြင်ပပစ္စည်း ဝင်ရောက်နေခြင်း၊ နားစည်ပေါက်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားမူမမှန်မှုများ ရှိမရှိ သိရှိနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး စစ်ဆေးမှုရလဒ်၏ တိကျမှုကို အထောက်အကူပြုသည်။ စစ်ဆေးနေစဉ်အတွင်း တိကျသောရလဒ် ရရှိစေရန် ငြိမ်သက်စွာနေရန်၊ စကားမပြောရန်၊ တံတွေးမမြိုရန်၊ ပီကေ သို့မဟုတ် အစားအစာ မဝါးရန်နှင့် ဦးခေါင်း မလှုပ်ရှားရန် လိုအပ်သည်။

စစ်ဆေးပုံအဆင့်ဆင့်

1. နားကြပ်ထိပ်ဖူး တပ်ဆင်ခြင်း (Probe Placement)
   နားလမ်းကြောင်း၏ အရွယ်အစားနှင့် သင့်တော်သော ပျော့ပျောင်းသည့် နားကြပ်ထိပ်ဖူး (Probe Tip) ကို နားပြွန်အတွင်းသို့ ညင်သာစွာ ထည့်သွင်းပြီး လေမယိုစိမ့်သော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်စေမည်။ ထိုနားကြပ်တွင် အဓိကအစိတ်အပိုင်း (၃) ခု ပါဝင်သည်။
   • အသံထုတ်ပေးသည့် စပီကာ (Loudspeaker) သည် စမ်းသပ်ရန် လိုအပ်သောအသံကို ထုတ်လွှတ်ပေးသည်
   • အသံဖမ်းကိရိယာ (Microphone) သည် နားစည်မှ ပြန်လည်ရောင်ပြန်ဟပ် ထွက်ရှိလာသော အသံလှိုင်းများကို တိုင်းတာပေးသည်
   • လေဖိအားပြောင်းလဲပေးသည့် လေစုပ်စက်ငယ် (Air Pump) သည် နားလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ လေဖိအားကို အလိုအလျောက် ပြောင်းလဲပေးသည်
2. လေဖိအားပြောင်းလဲခြင်း (Pressure Variation)
   နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးသည့် စက် (Tympanometer) သည် နားလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ လေဖိအားကို အလိုအလျောက် ပြောင်းလဲပေးပြီး နားစည်၏ တုံ့ပြန်မှုကို တိုင်းတာသည်။
3. နားစည်၏ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းကို တိုင်းတာခြင်း (Measurement of Tympanic Membrane Mobility)
   လေဖိအား ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ စက်သည် နားစည်မှ ပြန်လည်ရောင်ပြန်ဟပ်လာသော အသံစွမ်းအင်ကို တိုင်းတာပေးသည်။ နားလမ်းကြောင်းနှင့် နားအလယ်ပိုင်းအတွင်းရှိ လေဖိအားနှစ်ခု တူညီသည့်အချိန်တွင် နားစည်သည် အလွယ်တကူ လှုပ်ရှားနိုင်ပြီး၊ အမြင့်ဆုံး တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း (Maximum Compliance) ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။
4. စစ်ဆေးမှုရလဒ်ကို ဂရပ်ဖ်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း (Recording the Tympanogram)
   စစ်ဆေးမှုရလဒ်များကို နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် ဂရပ်ဖ် (Tympanogram) အဖြစ် ဖော်ပြပေးပြီး၊ အောက်ပါအချက်များကို အကဲဖြတ်နိုင်သည်။
   • နားအလယ်ပိုင်း၏ လေဖိအား (Middle Ear Pressure)
   • နားစည်၏ တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း (Tympanic Membrane Compliance)
   • နားလမ်းကြောင်း ထုထည် (Ear Canal Volume)
5. အခြားနားတစ်ဖက်ကို ဆက်လက်စစ်ဆေးခြင်း (Testing the Opposite Ear)
   နားတစ်ဖက် စစ်ဆေးပြီးနောက် အခြားနားတစ်ဖက်ကိုလည်း အလားတူနည်းလမ်းအတိုင်း ဆက်လက်စစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် စစ်ဆေးမှုတစ်ခုလုံးသည် နားတစ်ဖက်လျှင် မိနစ်အနည်းငယ်သာ ကြာမြင့်ပြီး နာကျင်မှုမရှိဘဲ လျင်မြန်စွာ ပြီးဆုံးနိုင်သည်။

သိရှိနိုင်သောအဖြေများ

နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) ၏ ရလဒ်ကို နားစည်လုပ်ဆောင်ချက်ဂရပ်ဖ် (Tympanogram) ဖြင့် ဖော်ပြပြီး အလျားဝင်ရိုး (X-axis) နှင့် ဒေါင်လိုက်ဝင်ရိုး (Y-axis) ပေါ်တွင် နားစည်၏ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းနှင့် နားအလယ်ပိုင်းရှိ လေဖိအားကို ဖော်ပြထားသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် Tympanogram ကို အမျိုးအစား (၃) မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။

1. အမျိုးအစား အေ (Type A)
   အမျိုးအစား အေ (Type A) သည် ပုံမှန်ရလဒ်ဖြစ်ပြီး နားအလယ်ပိုင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် နားစည်၏ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းသည် ပုံမှန်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဂရပ်ဖ်၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် သုညလေဖိအား (Zero Pressure) အနီးတွင် တည်ရှိပြီး တောင်ကုန်းပုံသဏ္ဌာန်ကို တွေ့ရသည်။
2. အမျိုးအစား ဘီ (Type B)
   အမျိုးအစား ဘီ (Type B) သည် ပုံမှန်မဟုတ်သော ရလဒ်ဖြစ်ပြီး ဂရပ်ဖ်တွင် တောင်ကုန်းပုံသဏ္ဌာန် မတွေ့ရဘဲ မျဉ်းပြားပုံစံ (Flat Curve) ကိုသာ တွေ့ရသည်။ ဤရလဒ်သည် နားအလယ်ပိုင်းတွင် အရည်စုနေခြင်း (Otitis Media with Effusion) ကို အများဆုံး ညွှန်ပြနိုင်သော်လည်း နားစည်ပေါက်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားနားအလယ်ပိုင်း ပြဿနာများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
3. အမျိုးအစား စီ (Type C)
   အမျိုးအစား စီ (Type C) သည် နားအလယ်ပိုင်းတွင် လေဖိအားကျဆင်းနေခြင်း (Negative Middle Ear Pressure) ကို ဖော်ပြသည်။ ဂရပ်ဖ်တွင် တောင်ကုန်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော်လည်း အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် သုညလေဖိအား၏ ဘယ်ဘက်သို့ ရွေ့နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤရလဒ်သည် နားနှင့်လည်ချောင်းဆက်ပြွန် လုပ်ဆောင်ချက်ချို့ယွင်းခြင်း (Eustachian Tube Dysfunction)၊ အအေးမိခြင်း၊ ထိပ်ကပ်နာ သို့မဟုတ် နားအလယ်ပိုင်းရောင်ရမ်းခြင်း၏ အစောပိုင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်သက်သာလာသည့် အဆင့်များတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။

အမျိုးအစား ဘီ (Type B) သို့မဟုတ် စီ (Type C) ရလဒ်ထွက်ပါက နားအလယ်ပိုင်းတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေတစ်ခု ရှိနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနိုင်သည်။ သို့သော် Tympanometry တစ်ခုတည်းဖြင့် ရောဂါအတည်ပြု၍ မရနိုင်သဖြင့် လူနာ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ၊ နားစစ်ဆေးမှုနှင့် အကြားအာရုံစစ်ဆေးခြင်း (Audiological Assessment) ရလဒ်များကို ပေါင်းစပ်အကဲဖြတ်ရန် လိုအပ်သည်။

နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ

နားစည်လုပ်ဆောင်ချက် တိုင်းတာစစ်ဆေးခြင်း (Tympanometry) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဘေးကင်း၍ နာကျင်မှုမရှိသော စစ်ဆေးမှုဖြစ်သည်။ စစ်ဆေးမှုအတွင်း အသုံးပြုသော အသံနှင့် လေဖိအားပြောင်းလဲမှုများသည် အကြားအာရုံကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေခြင်း မရှိပါ။ သို့သော် စစ်ဆေးနေစဉ် နားလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ လေဖိအားကို ပြောင်းလဲပေးသည့်အတွက် အချို့သူများတွင် နားထဲ၌ ပြည့်ကျပ်နေသလို သို့မဟုတ် ဖိအားတက်လာသလို အနည်းငယ် ခံစားရနိုင်သည်။ အဆိုပါခံစားချက်သည် စစ်ဆေးမှုပြီးဆုံးပြီး နားကြပ်ထိပ်ဖူး (Probe Tip) ကို ဖယ်ရှားလိုက်သည်နှင့် ချက်ချင်းပျောက်ကွယ်သွားလေ့ရှိပြီး ကုသမှုခံယူရန် မလိုအပ်ပါ။

References:

1. Amplivox. (n.d.). How to interpret a tympanogram. Retrieved July 6, 2026, from https://amplivox.com/knowledge-hub/how-to-interpret-a-tympanogram
2. Cleveland Clinic. (n.d.). Tympanometry. Retrieved July 6, 2026, from https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/24222-tympanometry
3. Dr. Oracle AI. (n.d.). What are the contraindications of tympanometry? Retrieved July 6, 2026, from https://www.droracle.ai/articles/647848/what-are-the-contraindications-of-tympanometry
4. Ear Health. (n.d.). Tympanometry test. Retrieved July 6, 2026, from https://www.earhealth.co.nz/tympanometry-test/
5. VitaMed Medical Center. (n.d.). Tympanometry. Retrieved July 6, 2026, from https://www.vitamed.am/en/blog/view/655/

Published: 28 July 2026