The Art of Guiding Children and Teens (ကလေးနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များကို မှန်ကန်စွာ လမ်းညွှန်ဆုံးမ ပဲ့ပြင်ခြင်း)

မိဘအုပ်ထိန်းခြင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အခက်ခဲဆုံးနှင့် တာဝန်အကြီးဆုံးသော အလုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိဘတိုင်းသည် မိမိကလေးကို လိမ္မာရေးခြားရှိပြီး၊ အောင်မြင်သော လူကြီးတစ်ဦးဖြစ်လာစေရန် ဆန္ဒရှိကြသည်။ သို့သော် နေ့စဉ်ဘဝ၏ ဖိစီးမှုများကြားတွင် ကလေးများ စကားမနားထောင်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ဆယ်ကျော်သက်များ မိဘကို ဖီဆန်သည့်အခါ မိဘအများစုသည် မည်သို့ကိုင်တွယ်ရမည်ကို မသိဘဲ စိတ်ရှုပ်ထွေး၊ ဒေါသထွက်ရတတ်သည်။ မိဘအများစုသည် မိမိတို့ငယ်စဉ်က ကြီးပြင်းခဲ့ရသည့် ပုံစံအတိုင်း ရိုက်နှက်အော်ဟစ် ဆုံးမတတ်ကြသော်လည်း ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနှင့် စိတ်ပညာ သုတေသနများက ၎င်းထက် အကျိုးရှိထိရောက်သော နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိထားပြီးဖြစ်သည်။

“ဆုံးမခြင်း” နှင့် “အပြစ်ပေးခြင်း” သည် လုံးဝမတူညီပါ။

အမေရိကန် စိတ်ပညာရှင်များအသင်း (APA) ၏ အဆိုအရ ဆုံးမခြင်း (Discipline) ဆိုသည့် စကားလုံးသည် လက်တင်စကားလုံး “Disciplina” မှ ဆင်းသက်လာပြီး “သွန်သင်ခြင်း၊ လမ်းညွှန်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဆုံးမခြင်းဆိုသည်မှာ ကလေးများအား မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်တတ်ရန်၊ မှားယွင်းသော အပြုအမူများကို ပြင်ဆင်တတ်ရန်နှင့် မိမိလုပ်ရပ်အတွက် တာဝန်ယူမှုရှိစေရန် သင်ကြားပေးခြင်းဖြစ်သည်။

အပြစ်ပေးခြင်း (Punishment) (အထူးသဖြင့် ရိုက်နှက်ခြင်း၊ နာကျင်စေခြင်း၊ ရှက်ရွံ့စေခြင်း) သည် ကလေးကို ထိုအချိန်ခဏတွင် ကြောက်ရွံ့သွားစေရုံသာဖြစ်ပြီး ရေရှည်တွင် မှန်ကန်သော အပြုအမူများကို မသင်ပေးနိုင်ပါ။ မှန်ကန်ပြီး အကျိုးရှိစေသော ဆုံးမပဲ့ပြင်မှုသည် နွေးထွေးသော မေတ္တာတရားနှင့် ခိုင်မာသော စည်းကမ်းချက်များကို ဟန်ချက်ညီစွာ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

ကလေးနှင့်ဆယ်ကျော်သက်များ၏ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် အပြုအမူများ

ကလေးတစ်ယောက်၏ အပြုအမူကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် မကြိုးစားမီ သူတို့၏ဦးနှောက် မည်သို့အလုပ်လုပ်သည်ကို နားလည်ရန် အလွန်အရေးကြီးသည်ဟု ကလေးသူငယ် စိတ်ပညာရှင်များက ထောက်ပြထားသည်။ ကလေးများသည် လူကြီးငယ်လေးများ (Mini-adults) မဟုတ်ပါ။ သူတို့၏ ဦးနှောက်သည် အဆင့်လိုက် ဖွံ့ဖြိုးနေဆဲဖြစ်သည်။

• အသက် (၁)နှစ် မှ (၅)နှစ်
  ဤအရွယ်ကလေးများ၏ ဦးနှောက်တွင် စိတ်ခံစားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသောအပိုင်း (Amygdala) သည် အလွန်တက်ကြွစွာ အလုပ်လုပ်နေသော်လည်း၊ အကျိုးအကြောင်းဆင်ခြင်မှုကို ထိန်းချုပ်သော ရှေ့ဘက်ဦးနှောက် (Prefrontal cortex) မှာမူ စတင်ဖွံ့ဖြိုးခါစသာ ရှိသေးသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ဒေါသထွက်ခြင်း၊ စိတ်ပျက်ခြင်းတို့ကို အလွန်ပြင်းထန်စွာ ခံစားရပြီး ၎င်းကို စကားဖြင့် ကောင်းစွာမဖော်ပြတတ်ပါ။ ကလေးတစ်ယောက် ကြမ်းပြင်တွင် လူးလှိမ့်ငိုယိုနေခြင်းသည် သူတို့ဆိုးသွမ်းနေခြင်း မဟုတ်ဘဲ ဦးနှောက်က ခံစားချက်ကို မထိန်းချုပ်နိုင်သေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
• ကျောင်းနေအရွယ် (၆နှစ် မှ ၁၁နှစ်)
  ဤအရွယ်တွင် ဦးနှောက်သည် အကြောင်းအကျိုးဆက်စပ်မှုကို စတင်နားလည်လာပြီဖြစ်သည်။ မိမိလုပ်ရပ်ကြောင့် အခြားသူများ မည်သို့ခံစားရမည်ကို စတင်မြင်တတ်လာသည်။ သို့သော် သူတို့သည် မိဘချမှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းများကို စမ်းသပ်လေ့ရှိပြီး၊ လူမှုရေးကျွမ်းကျင်မှုများ တည်ဆောက်နေသည့်အချိန်ဖြစ်သဖြင့် အမှားများစွာ လုပ်တတ်သေးသည်။
• ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် (၁၂နှစ် မှ ၁၈နှစ်)
  ဆယ်ကျော်သက်များ၏ ဦးနှောက်သည် ဒုတိယအကြိမ် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှု (Brain Remodeling) ကို ဖြတ်သန်းနေသည်။ သုတေသနများအရ အကျိုးအကြောင်း ဆင်ခြင်မှု၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှုနှင့် စိတ်လိုက်မာန်ပါဖြစ်မှုကို ထိန်းချုပ်ပေးသော ရှေ့ဘက်ဦးနှောက် (Prefrontal Cortex) သည် အသက် ၂၀ ကျော် (၂၅ နှစ်ဝန်းကျင်) အထိ အပြည့်အဝ မဖွံ့ဖြိုးသေးပါ။ သို့သော် စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို တုံ့ပြန်သော ဦးနှောက်အပိုင်းများက အလွန်ဖွံ့ဖြိုးနေပြီဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဆယ်ကျော်သက်များသည် အန္တရာယ်ကိုမတွေးဘဲ စွန့်စားလုပ်ကိုင်ခြင်း၊ သူငယ်ချင်းများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို အလွယ်တကူ ခံရခြင်းနှင့် မိဘကို ဖီဆန်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဖြစ်သည်။

မှန်ကန်စွာ လမ်းညွှန်ဆုံးမပဲ့ပြင်ခြင်း နည်းလမ်းများ

အသက် ၁နှစ် မှ ၅နှစ်အရွယ်ကို ဆုံးမခြင်း

ဤအရွယ်ကလေးများအတွက် အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ “ဘေးကင်းလုံခြုံစေရန်နှင့် ခံစားချက်များကို စကားဖြင့် ပြောတတ်လာစေရန်” ဖြစ်သည်။

• အာရုံလွှဲခြင်း – ကလေးသည် လျှပ်စစ်ပလပ်ပေါက်ကို ကိုင်ရန်ကြိုးစားနေလျှင် “မလုပ်နဲ့၊ အရိုက်ခံရမယ်” ဟု အော်ဟစ်မည့်အစား ကလေးကို ပွေ့ချီကာ “ဒီမှာ ကားလေးနဲ့ ဆော့ရအောင်” ဟု အခြားစိတ်ဝင်စားစရာ တစ်ခုခုဖြင့် အာရုံလွှဲပါ၊ ဤအရွယ်၏ အာရုံစူးစိုက်မှုမှာ တိုတောင်းသဖြင့် အလွယ်တကူ ပြောင်းလဲနိုင်သည်
• ရှင်းလင်းပြီး အပြုသဘောဆောင်သော ညွှန်ကြားချက်များ – ကလေးများကို “မလုပ်နဲ့” ဟု တားမြစ်ခြင်းထက် “ဘာလုပ်ရမည်” ကို တိကျစွာပြောခြင်းက ပိုထိရောက်သည်
  • “ပြေးမနေနဲ့” ဟု ပြောမည့်အစား “ဖြည်းဖြည်း လမ်းလျှောက်ပါ” ဟုပြောပါ
  • “ပစ္စည်းတွေ မပစ်နဲ့” ဟု ပြောမည့်အစား “အရုပ်တွေကို သေတ္တာထဲ သေချာထည့်ပါ” ဟုပြောပါ
• ခံစားချက်ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း – ကလေးက အရုပ်မဝယ်ပေး၍ ငိုနေလျှင် “တိတ်စမ်း၊ ဘာလို့ငိုနေတာလဲ” ဟု ငေါက်ငမ်းမည့်အစား “သားလေးက ဒီအရုပ်ကို အရမ်းလိုချင်လို့ စိတ်ဆိုးနေတာ ဖေဖေသိတယ်၊ ဒါပေမယ့် ဒီနေ့က အရုပ်ဝယ်ရမယ့်နေ့ မဟုတ်ဘူးလေ” ဟု ခံစားချက်ကို နားလည်ပေးကြောင်း ဦးစွာပြသပါ၊ ထို့နောက် စည်းကမ်းကို ခိုင်မာစွာ ဆက်လက်ကိုင်စွဲပါ
• အချိန်သတ်မှတ်ပေးခြင်း (Time-out) နှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် အနားပေးခြင်း (Time-in) – ကလေးများ အလွန်အမင်း ဒေါသထွက်ပြီး ရိုက်နှက်လာလျှင် သို့မဟုတ် ကိုက်လာလျှင် နေရာတစ်နေရာတွင် ခေတ္တငြိမ်သက်စွာ ထိုင်ခိုင်းပါ (Time-out)၊ အသက် ၁ နှစ်လျှင် ၁ မိနစ်နှုန်း (ဥပမာ – ၃ နှစ်ကလေးအတွက် ၃ မိနစ်) သတ်မှတ်ပါ၊ သို့သော် အချို့ကလေးများသည် တစ်ယောက်တည်း ထားခဲ့ပါက ပိုဆိုးလာတတ်သဖြင့် မိဘက အနားတွင်ထိုင်ပြီး “မင်း စိတ်ငြိမ်သွားတဲ့အထိ ဖေဖေ/မေမေ အနားမှာ ရှိနေပေးမယ်” ဟု ပြောကာ ဖက်ထားပေးခြင်း (Time-in) သည် စိတ်ခံစားမှု ထိန်းချုပ်ရန် ပိုမိုအထောက်အကူ ဖြစ်စေသည်

အသက် ၆နှစ် မှ ၁၁နှစ်အရွယ်ကို ဆုံးမခြင်း

ဤအရွယ်တွင် ကလေးများသည် တာဝန်ယူမှုနှင့် အကျိုးဆက်များကို နားလည်လာပြီဖြစ်သည်။ မိဘများသည် လမ်းညွှန်သူအဖြစ် ပြောင်းလဲလုပ်ဆောင်ရမည်။

• သဘာဝအကျိုးဆက်များ ခံစားစေခြင်း – မိဘက ဝင်ရောက်စွက်ဖက်စရာမလိုဘဲ ကလေး၏ လုပ်ရပ်ကြောင့် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးဆက်ကို ခံစားစေခြင်းဖြစ်သည်၊ ဥပမာ – အပြင်သွားခါနီး ဆွယ်တာအင်္ကျီ မဝတ်ချင်ဟု ဂျီကျနေလျှင် အတင်းဝတ်ခိုင်းရန် ငြင်းခုံမည့်အစား (ရာသီဥတု အလွန်အမင်း အေးခဲမနေလျှင်) မဝတ်ဘဲ သွားခွင့်ပြုလိုက်ပါ၊ အပြင်ရောက်၍ ချမ်းလာသောအခါ နောက်တစ်ကြိမ် အင်္ကျီဝတ်ရမည်ကို သူကိုယ်တိုင် သယ်ယူသွားလိမ့်မည်
• ယုတ္တိရှိသော အကျိုးဆက်များခံစားစေခြင်း – သဘာဝအကျိုးဆက်သည် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော အခြေအနေမျိုးတွင် မိဘက ချမှတ်ရသော အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်၊ ၎င်းသည် ကလေးလုပ်ခဲ့သော အမှားနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်မှုရှိရမည်၊ ဥပမာ – စက်ဘီးစီးရာတွင် ဦးထုပ်ဆောင်းရန် ငြင်းဆန်လျှင် “စက်ဘီးကို တစ်ရက် သိမ်းထားမည်” ဟု သတ်မှတ်ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်၊ ထမင်းမစား၍ စက်ဘီးသိမ်းခြင်းမျိုး မဖြစ်ရပါ
• ကန့်သတ်ချက်များအတွင်းမှ ရွေးချယ်ခွင့်ပေးခြင်း – ကလေးကို ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့် အနည်းငယ်ပေးခြင်းဖြင့် အာဏာလွန်ဆွဲပွဲကို လျှော့ချနိုင်သည်၊ “အိမ်စာ အခုလုပ်မလား၊ ရေချိုးပြီးမှ လုပ်မလား” ဟု မေးခြင်းသည် ကလေးကို ထိန်းချုပ်ခွင့်ရသည်ဟု ခံစားရစေပြီး ငြင်းဆန်မှုကို လျော့ကျစေသည်
• ကောင်းမွန်သော အပြုအမူကို တိကျစွာ ချီးကျူးခြင်း – ကလေးများ ဆိုးသွမ်းသည့်အချိန်မှသာ အာရုံစိုက်မည့်အစား သူတို့ လိမ္မာသည့်အချိန်များကို အမိအရဖမ်းပါ၊ “လိမ္မာတယ်” ဟု ယေဘုယျပြောမည့်အစား “မောင်လေး ငိုနေတုန်း သမီးက အရုပ်လေးပေးပြီး ချော့လိုက်တာ မေမေတွေ့တယ်။ သမီးက အရမ်းကြင်နာတတ်တာပဲ” ဟု တိကျစွာ စိတ်ရင်းဖြင့် ချီးကျူးပေးပါ

ဆယ်ကျော်သက် အရွယ်ကို ဆုံးမခြင်း (အသက် ၁၂နှစ် မှ ၁၈နှစ်)

ဆယ်ကျော်သက်များကို ဆုံးမရာတွင် “အမိန့်ပေး စေခိုင်းခြင်း” မှ “ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခြင်း” သို့ မဖြစ်မနေ ပြောင်းလဲရမည် ဖြစ်သည်။

• စည်းမျဉ်းများကို အတူတကွ သတ်မှတ်ခြင်း – ညအိမ်ပြန်ရမည့်အချိန်၊ ဖုန်းသုံးရမည့်အချိန် သို့မဟုတ် သူတို့လုပ်ရမည့် အိမ်မှုကိစ္စများကို သူတို့နှင့် ထိုင်၍ဆွေးနွေးပါ၊ “ဘာလို့ ဒီအချိန် သတ်မှတ်သင့်တာလဲ” ဆိုသည့် အကြောင်းပြချက်ကို ရှင်းပြပါ၊ ချိုးဖောက်လျှင် ရရှိမည့် အကျိုးဆက်များကိုလည်း ကြိုတင် သဘောတူညီချက် ရယူထားပါ
• အခွင့်အရေးများ ရုပ်သိမ်းခြင်း – ဆယ်ကျော်သက်များအတွက် အထိရောက်ဆုံး ဆုံးမနည်းဖြစ်သည်၊ အခွင့်အရေး (ဥပမာ – အင်တာနက်သုံးခွင့်၊ ဂိမ်းကစားခွင့်၊ သူငယ်ချင်းများနှင့် အပြင်ထွက်ခွင့်) သည် အလိုအလျောက်ရသောအရာ မဟုတ်ဘဲ သူတို့၏ တာဝန်ယူမှုအပေါ် မူတည်ကြောင်း သင်ပေးပါ၊ သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းကို ဖောက်ဖျက်ပါက သဘောတူထားသည့်အတိုင်း အခွင့်အရေးကို ရက်အကန့်အသတ်ဖြင့် ရုပ်သိမ်းပါ
• နားထောင်ပေးခြင်းနှင့် စာနာခြင်း – သူတို့ အမှားလုပ်သည့်အခါ (ဥပမာ – ကျောင်းမှ ပြဿနာလုပ်လာခြင်း၊ စာမေးပွဲကျခြင်း) ချက်ချင်း ဒေါသထွက် ဆူပူမည့်အစား “ဒီကိစ္စမှာ ဘာတွေဖြစ်ခဲ့တာလဲ၊ သား/သမီး ဘယ်လိုခံစားရလဲ၊ ဘာဖြစ်လို့ အဲ့ဒီလို ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာလဲ” စသည်တို့ကို အရင်မေးပြီး အခြေအနေကို နားလည်အောင်လုပ်ပါ၊ မိဘက မိမိဘက်ကို နားထောင်ပေးသည်ဟု ခံစားရမှသာ ဆယ်ကျော်သက်များသည် အကြံဉာဏ်ကို လက်ခံတတ်ကြသည်
• ပုဂ္ဂိုလ်ရေး တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း – “မင်းက ဘာမှသုံးမရဘူး၊ အမြဲတမ်း ပျင်းတယ်” ဟု လူကို တိုက်ခိုက်မည့်အစား “ဒီအပတ် အခန်းမရှင်းတာကို ဖေဖေ သတိထားမိတယ်၊ ဒါက ငါတို့ သဘောတူထားတဲ့ စည်းကမ်းနဲ့ မကိုက်ညီဘူး” ဟု အပြုအမူကိုသာကွက်၍ ဝေဖန်ပါ

အကြမ်းနည်းဖြင့် ဆုံးမခြင်း၏ ဆိုးကျိုးများ

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) နှင့် ကုလသမဂ္ဂ ကလေးများရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (UNICEF) တို့၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာများ နှင့် စိတ်ပညာရှင်အသင်းများ၏ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်သော သုတေသနများအရ ကလေးများကို ရိုက်နှက်ခြင်း၊ အော်ဟစ်ဆဲဆိုခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ခေါင်းခေါက်ခြင်း၊ ဆွဲဆိတ်ခြင်း၊ အရှက်ရစေခြင်း စသည်များကို လုံးဝ မပြုလုပ်သင့်ကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။

ကလေးကို ရိုက်နှက်သောအခါ ကလေး၏ ဦးနှောက်တွင် ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် ထွက်ပေါ်လာသော စိတ်ဖိစီးမှုဟော်မုန်းများ မြင့်တက်လာသည်။ ထိုအခါ ဦးနှောက်သည် အလွန်ဖိစီးမှုခံရသော အခြေအနေသို့ ရောက်သွားပြီး အကြောင်းအကျိုး ဆင်ခြင်သည့် ဦးနှောက်အပိုင်း အလုပ်ရပ်ဆိုင်းသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ရိုက်နှက်နေစဉ် မိဘက သွန်သင်သမျှ မည်သည့်စကားကိုမျှ ကလေးက မှတ်သားနိုင်စွမ်း မရှိတော့ပါ။ ရိုက်နှက်ခြင်းသည် မိဘကိုယ်တိုင် မိမိ၏ ဒေါသကို မထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၏ ပြယုဂ်သာဖြစ်သည်။

အပြုသဘောဆောင်သော မိသားစုပတ်ဝန်းကျင် တည်ဆောက်ခြင်း

အောင်မြင်သော မိဘများသည် အောက်ပါအခြေခံအုတ်မြစ်များကို နေ့စဉ် တည်ဆောက်ကြသည်။

• အရည်အသွေးပြည့်ဝသော အချိန် – တစ်နေ့လျှင် အနည်းဆုံး ၁၅ မိနစ် မှ မိနစ် ၃၀ ခန့် ဖုန်းများကို ဖယ်ထားပြီး ကလေးနှင့် စကားပြောခြင်း၊ ကစားခြင်း၊ စာဖတ်ပြခြင်းများ ပြုလုပ်ပါ၊ ဤအချိန်သည် မိဘနှင့်ကလေးကြား သံယောဇဉ်ကြိုးကို ခိုင်မာစေပြီး ကလေးများ၏ ဆိုးသွမ်းလိုစိတ်ကို သိသာစွာ လျော့ကျစေသည်
• နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများ ပုံမှန်ဆောင်ရွက်ခြင်း – ကလေးများအတွက် နေ့စဉ်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်များသည် လုံခြုံမှုကို ခံစားရစေသည်၊ အိပ်ချိန်၊ ထမင်းစားချိန်၊ ကစားချိန်နှင့် အိမ်စာလုပ်ချိန်များကို ပုံမှန်ဖြစ်အောင် ထားရှိခြင်းဖြင့် “ဘာလုပ်ရမလဲ” ဆိုသည့် ဇဝေဇဝါဖြစ်မှုနှင့် ဂျီကျမှုများကို ကာကွယ်နိုင်သည်
• မိဘကိုယ်တိုင် စံပြနေပြခြင်း – ကလေးများသည် မိဘ၏ အပြောကို နားထောင်ခြင်းထက် မိဘ၏ အပြုအမူကို အတုခိုးကြသည်၊ ကလေးကို ဒေါသမထွက်ရန် ဆုံးမချင်လျှင် မိဘကိုယ်တိုင် ဒေါသကို ထိန်းချုပ်ပြရမည်၊ မိဘက အမှားလုပ်မိပါကလည်း ကလေးကို “ဖေဖေ ခုနက အသံကျယ်သွားတဲ့အတွက် တောင်းပန်ပါတယ်၊ ဖေဖေ စိတ်နည်းနည်း ရှုပ်နေလို့ပါ” ဟု ဝန်ခံတောင်းပန်တတ်ခြင်းသည် ကလေးများအတွက် အကောင်းဆုံး တာဝန်ယူမှု သင်ခန်းစာဖြစ်သည်

မိဘများ မိမိကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ခြင်း

မိဘများသည် မိမိကိုယ်တိုင် စိတ်ဖိစီးမှုကင်းပြီး ကျန်းမာနေမှသာ ကလေးများကို ကောင်းစွာ ပြုစုပျိုးထောင်နိုင်မည်။ ဒေါသထွက်လာပါက ကလေးကို မဆုံးမမီ မိမိကိုယ်တိုင် အခန်းထဲမှထွက်၍ အသက်ပြင်းပြင်းရှူခြင်း၊ ရေသောက်ခြင်းများဖြင့် ဦးစွာ စိတ်ကိုတည်ငြိမ်အောင် ထားပါ။

ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းပြသခြင်း

မိဘအနေဖြင့် အတတ်နိုင်ဆုံး ကြိုးစားဆုံးမသော်လည်း အောက်ပါအချက်များထဲမှ တစ်ခုခုကို တွေ့ရပါက ရှက်ရွံ့စိုးရိမ်နေရန်မလိုဘဲ ပညာရှင်များနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသင့်သည်။

• ကလေး၏ အပြုအမူ (ဥပမာ – အလွန်အမင်း ဒေါသကြီးခြင်း၊ ငိုယိုခြင်း) သည် ကျောင်းစာ၊ သူငယ်ချင်း ဆက်ဆံရေးနှင့် မိသားစုဘဝကို နေ့စဉ် ရက်ဆက် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်လာသည့်အခါ
• အခြားသူများကိုဖြစ်စေ၊ မိမိကိုယ်ကိုဖြစ်စေ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ နာကျင်အောင် လုပ်လာသည့်အခါ (ဥပမာ – တိရစ္ဆာန်များကို နှိပ်စက်ခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို ကုတ်ခြစ်ခြင်း၊ ဓားဖြင့်လှီးခြင်း)
• ဆယ်ကျော်သက်များတွင် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း လက္ခဏာများ (ရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ အခန်းတွင်း အမြဲပိတ်အောင်းနေခြင်း၊ စားသောက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲသွားခြင်း)၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတ်သေလိုစိတ် ရှိခြင်း၊ သို့မဟုတ် မူးယစ်ဆေးဝါး/အရက် သုံးစွဲမှု သံသယရှိသည့်အခါ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသင့်သည်

နိဂုံး
မိသားစုတိုင်းသည် ကွဲပြားခြားနားပြီး၊ မိဘအုပ်ထိန်းခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွင် အမှားအယွင်းများ ရှိတတ်သည်မှာ သဘာဝပင်ဖြစ်သည်။ အရေးကြီးဆုံးမှာ မိမိကလေးကို ခြိမ်းခြောက်မှုနှင့် အကြောက်တရားဖြင့် အုပ်ချုပ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၊ နားလည်မှုနှင့် ခိုင်မာသော စည်းကမ်းချက်များဖြင့် ဘဝကို ရင်ဆိုင်နိုင်စွမ်းရှိသော လူကြီးတစ်ယောက် ဖြစ်လာစေရန် လက်တွဲခေါ်ယူသွားရန်ဖြစ်သည်။

References:

1. American Academy of Pediatrics. (2018). What’s the best way to discipline my child? Retrieved August 3, 2026, from https://www.healthychildren.org/English/family-life/family-dynamics/communication-discipline/Pages/Disciplining-Your-Child.aspx
2. American Psychological Association. (2019). Resolution on physical discipline of children by parents. Retrieved August 3, 2026, from https://www.apa.org/about/policy/physical-discipline-children
3. Maguire, S., Kemp, A., Farewell, D., & Tempest, V. (2024). Physical child abuse. Medscape. Retrieved August 3, 2026, from https://emedicine.medscape.com/article/915664-overview
4. UNICEF. (2022). Positive parenting for everyday actions. Retrieved August 3, 2026, from https://www.unicef.org/cuba/en/positive-parenting
5. World Health Organization. (2021). Corporal punishment and health. Retrieved August 3, 2026, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/corporal-punishment-and-health

Published: 24 September 2026