Well-Child Clinics (ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကလေးငယ်များဆိုင်ရာ ဆေးခန်းများ)

မိဘတိုင်းသည် မိမိတို့၏ သားသမီးများကို ကျန်းမာပျော်ရွှင်ပြီး စွမ်းဆောင်ရည်ကို အပြည့်အဝ ဖော်ဆောင်နိုင်သူများအဖြစ် ကြီးပြင်းလာစေရန် လိုလားကြသည်။ မိသားစုအများစုသည် ကလေးငယ်များ ဖျားနာသည့်အခါမှသာ ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ပြသလေ့ရှိသော်လည်း ကလေး လုံးဝကျန်းမာနေပုံ ရသည့်အချိန်တွင်ပင် ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပေးရန်မှာလည်း အရေးကြီးသည်။

“ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကလေးငယ်များဆိုင်ရာ ဆေးခန်း” (Well-Child Clinic) ဆိုသည်မှာ ကလေးငယ်တစ်ဦး၏ မွေးကင်းစအရွယ်မှစ၍ ကလေးဘဝတစ်လျှောက် ကြီးထွားမှု၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ အာဟာရပြည့်ဝမှု၊ အပြုအမူဆိုင်ရာ အမူအကျင့်များနှင့် အထွေထွေကျန်းမာရေးအခြေအနေတို့ကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးပေးသည့် ရောဂါမဖြစ်ပွားမီ ကြိုတင်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပုံမှန်ပြသစစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပညာရှင်များသည် ဖြစ်ပွားလာနိုင်ခြေရှိသော ပြဿနာများကို စောစီးစွာ ဖော်ထုတ်သိရှိနိုင်ခြင်း၊ မိသားစုများကို လမ်းညွှန် အကြံပြုချက်များပေးနိုင်ခြင်းနှင့် ကလေးငယ်များ၏ အသက်အရွယ်အလိုက် ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များကို ကောင်းမွန်စွာ ကျော်ဖြတ်နိုင်စေရန် ပံ့ပိုးကူညီပေးနိုင်ခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေသည်။

ကလေးငယ်တစ်ဦးတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှု၊ အပြုအမူ၊ အကြားအာရုံ၊ အမြင်အာရုံ၊ သင်ယူလေ့လာမှု သို့မဟုတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ဖွယ်အခြေအနေများ ရှိနေပါက ယင်းတို့ကို စောစီးစွာရှာဖွေဖော်ထုတ်၍ ကြိုတင် ကုသစောင့်ရှောက်မှုပေးခြင်းသည် ကလေးငယ်များ၏ နောင်အနာဂတ်ရလဒ်များကို သိသာထင်ရှားစွာ ကောင်းမွန်တိုးတက်စေနိုင်ကြောင်း သုတေသနပြုချက်များက အစဉ်တစိုက် ဖော်ပြသည်။ ခေတ်သစ်ဆေးပညာတွင် ကလေးတစ်ဦးချင်းစီ၏ မျိုးဗီဇဆိုင်ရာအချက်အလက်များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့် အလုံးစုံသော စောင့်ရှောက်မှုပုံစံသည် ပိုမိုအရေးပါလာသည်။

ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကလေးငယ်များဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု (Well-Child Visit)

“ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကလေးငယ်များဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု” (Well-Child Visit) ဆိုသည်မှာ လက်ရှိတွင် ဖျားနာနေခြင်းမရှိသော၊ ကျန်းမာနေသော ကလေးငယ်များအတွက် ကြိုတင်ချိန်းဆိုထားသည့် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးအကဲဖြတ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ နေမကောင်းဖြစ်၍ ဆေးခန်းပြသခြင်းနှင့်မတူဘဲ ဤစစ်ဆေးမှုသည် ရောဂါကြိုတင်ကာကွယ်ရေး၊ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးရေးနှင့် ကျန်းမာရေးမြှင့်တင်ရေးတို့ အပေါ်တွင်သာ အဓိကထား အာရုံစိုက်သည်။

ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကလေးငယ်များဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်စဉ်အတွင်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပညာရှင်များသည် အောက်ပါအချက်များကို စစ်ဆေးအကဲဖြတ်ပေးကြသည်။

• ကြီးထွားမှုနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ
• အာဟာရ ပြည့်ဝမှုနှင့် ကျွေးမွေးမှုစနစ်
• အိပ်စက်ခြင်းနှင့် နေ့စဉ်လူနေမှုပုံစံများ
• အသက်အရွယ်အလိုက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအခြေအနေ
• အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံ
• ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံထားမှု အခြေအနေ
• အပြုအမူဆိုင်ရာနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှု
• ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သော မိသားစုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ

ဤသို့သွားရောက်ပြသခြင်းသည် မိဘများအနေဖြင့် မိမိတို့ကလေးငယ်၏ ကျန်းမာရေး၊ သင်ယူလေ့လာမှု၊ အပြုအမူ သို့မဟုတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတို့နှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မိသမျှ အချက်အလက်များကို ဆွေးနွေးတိုင်ပင်နိုင်မည့် အခွင့်အရေးကောင်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။

ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကလေးငယ်များဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများ၏ အရေးကြီးပုံ

ဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက် အခြေအနေအများစုသည် များသောအားဖြင့် တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်ပွားလာတတ်ခြင်းကြောင့် မိဘများအနေဖြင့် ချက်ချင်းသတိမပြုမိဘဲ ရှိနေနိုင်သည်။ ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကလေးငယ်များဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများကို ပုံမှန်ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် အောက်ပါအချက်များကို ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည်။

• ဖွံ့ဖြိုးမှု နောက်ကျခြင်းများကို စောစီးစွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်း
• အပြုအမူ သို့မဟုတ် စိတ်လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်စရာများကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်ခြင်း
• ကြီးထွားမှုနှင့် အာဟာရ အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးနိုင်ခြင်း
• ကာကွယ်ဆေးများ အကြိမ်ပြည့် မှန်ကန်စွာ ထိုးနှံထားမှုကို သေချာစေခြင်း
• အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်း
• အာရုံကြောစနစ် သို့မဟုတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာများကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်ခြင်း
• မိဘများအား ကလေး၏ အသက်အရွယ်နှင့် ကိုက်ညီသော လမ်းညွှန်ချက်များ ပေးနိုင်ခြင်း
• ကျောင်းတက်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်မှုနှင့် သင်ယူလေ့လာမှုဆိုင်ရာ အခြေအနေများကို ပံ့ပိုးကူညီပေးနိုင်ခြင်း

စောစီးစွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းသည် ကြိုတင်ကုသ စောင့်ရှောက်မှုများကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ပြုလုပ်နိုင်စေသဖြင့် ကလေးငယ်များနှင့် မိသားစုများ၏ ရေရှည်အနာဂတ်ရလဒ်များကို ကောင်းမွန်တိုးတက်စေနိုင်သည်။

ကြီးထွားမှုနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း

ကလေးငယ်များသည် ဘဝ၏ ပထမဆုံး ငါးနှစ်တာကာလအတွင်း လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးကြသည်။ ပုံမှန်ပြသစစ်ဆေးမှုများတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါတို့ကို တိုင်းတာလေ့ရှိသည်။

• ကိုယ်အလေးချိန်
• အရပ်အမောင်း
• ဦးခေါင်းလုံးပတ် (ငယ်ရွယ်သော ကလေးငယ်များအတွက်)
• လိုအပ်ပါက ခန္ဓာကိုယ်ထုထည်ညွှန်းကိန်း (BMI)

ဤသို့တိုင်းတာရရှိသော အချက်အလက်များကို ကြီးထွားမှုဇယားများ (Growth Charts) တွင် မှတ်တမ်းတင်ကာ ကလေး၏ ကြီးထွားမှုနှုန်းသည် မျှော်မှန်းထားသည့်အတိုင်း တိုးတက်မှု ရှိမရှိ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးသည်။

ထို့အပြင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူများသည် အောက်ပါအချက်များ အပါအဝင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်ပေးသည်။

• နှလုံးနှင့် အဆုတ်
• ဝမ်းဗိုက်
• အရေပြား
• တင်ပါးဆုံနှင့် ခန္ဓာကိုယ် အနေအထား (Posture)
• ခံတွင်းကျန်းမာရေး
• အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံ

ကြီးထွားမှုကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် အောက်ပါ အခြေအနေများကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။

• ကိုယ်အလေးချိန် တိုးတက်မှု နှေးကွေးခြင်း
• အဝလွန်ခြင်း
• အာဟာရဓာတ် ချို့တဲ့ခြင်း
• နာတာရှည် ရောဂါများ
• ဟော်မုန်း သို့မဟုတ် ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်များ

ကလေးငယ်များ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အစဉ်တစိုက် စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း (Developmental Surveillance)

ကလေးငယ်တစ်ဦး၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုသည်မှာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြီးထွားမှုထက်မက ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည်။ ကလေးငယ်များသည် အောက်ပါဖွံ့ဖြိုးမှု ကဏ္ဍအသီးသီးတွင် အသက်အရွယ်အလိုက် ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များ ရရှိရန် မျှော်မှန်းထားသည်။

• ပြောဆိုဆက်သွယ်ခြင်းနှင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှု (Communication and Language)
  • စကားစမြည် အသံပြုခြင်း (Babbling)
  • စကားလုံးများကို နားလည်ခြင်း
  • စကားပြောခြင်း
  • ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာခြင်း
  • အပြန်အလှန် စကားပြောဆိုနိုင်သော အရည်အချင်း
• ခန္ဓာကိုယ်ရွေ့လျားလှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှု (Gross Motor Skills)
  • ထိုင်ခြင်း
  • ဝမ်းလျားမှောက်/ လေးဖက်ထောက်သွားခြင်း
  • လမ်းလျှောက်ခြင်း
  • ပြေးခြင်း
  • တွယ်တက်ခြင်း
• အနုစိတ်လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှု (Fine Motor Skills)
  • ပစ္စည်းများကို ဆုပ်ကိုင်ခြင်း
  • ပုံဆွဲခြင်း
  • အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုခြင်း
  • အဝတ်အစား ဝတ်ဆင်ခြင်း
• သိမြင်နားလည်မှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှု (Cognitive Skills)
  • သင်ယူလေ့လာခြင်း
  • ပြဿနာကို ဖြေရှင်းခြင်း
  • အယူအဆများကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်း
• လူမှုရေးနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှု (Social and Emotional Skills)
  • အခြားသူများနှင့် အတူတကွ ကစားခြင်း
  • အာရုံစိုက်မှုကို မျှဝေခံစားခြင်း
  • စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းရှိခြင်း
  • လူမှုဆက်ဆံရေး ပြုလုပ်ခြင်း

ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အစဉ်တစိုက် စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း (Developmental surveillance) ဆိုသည်မှာ ဆေးခန်းပြသသည့်အကြိမ်တိုင်းတွင် မိဘများနှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခြင်း၊ ကလေး၏ အပြုအမူကို လေ့လာစောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် အသက်အရွယ်အလိုက် ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် ယင်းကျွမ်းကျင်မှုများကို စဉ်ဆက်မပြတ် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးပေးခြင်းဖြစ်သည်။

ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးခြင်း (Developmental Screening)

ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးခြင်း (Developmental screening) သည် ပုံမှန်ပြုလုပ်နေကျ စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း (Surveillance) နှင့် ကွဲပြားသည်။ ၎င်းသည် သိပ္ပံနည်းကျ စိစစ်အတည်ပြုထားသော မေးခွန်းပုံစံများကို အသုံးပြု၍ စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့အကဲဖြတ်စစ်ဆေးခြင်းသည် ရောဂါရှာဖွေအတည်ပြုချက် (Diagnosis) ကို ပေးခြင်း မဟုတ်ဘဲ နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများ ထပ်မံပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ခြင်း ရှိမရှိ ဆုံးဖြတ်ရာတွင် ကူညီပေးခြင်းဖြစ်သည်။

အသုံးများသော အကဲဖြတ်စစ်ဆေးရေးနည်းများတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်။

Ages and Stages Questionnaire (ASQ-3)

ASQ 3 သည် အောက်ပါကဏ္ဍများကို အကဲဖြတ်စစ်ဆေးပေးသည်။

• ပြောဆိုဆက်သွယ်ခြင်း (Communication)
• ခန္ဓာကိုယ်ရွေ့လျားလှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှု (Gross Motor)
• အနုစိတ်လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှု (Fine Motor)
• ပြဿနာဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း (Problem solving)
• တစ်ကိုယ်ရေနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု (Personal-social)

Ages and Stages Questionnaire: Social-Emotional (ASQ:SE-2)

ASQ SE-2 သည် အောက်ပါကဏ္ဍများကို ဆန်းစစ်အကဲဖြတ်သည်။

• Autonomy – မိမိဘာသာလွတ်လပ်စွာ ဆုံးဖြတ်လုပ်ကိုင်နိုင်စွမ်း (ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်)
• Compliance – ညွှန်ကြားချက် သို့မဟုတ် စည်းကမ်းကို လိုက်နာနိုင်စွမ်း
• Adaptive functioning – ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း
• Self-regulation – မိမိကိုယ်ကိုယ် ထိန်းကျောင်းနိုင်စွမ်း
• Affect – စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သာယာဝပြောမှု (ခံစားချက်ကို ဖော်ပြနိုင်စွမ်း)
• Interaction – အပြုအမူဆိုင်ရာ အမူအကျင့် (အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု)
• Social-communication – လူမှုဆက်ဆံရေး ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု

The Modified Checklist for Autism in Toddlers (M-CHAT-R/F)

M-CHAT-R/F သည် အသက် ၁၈ လနှင့် ၂၄ လဝန်းကျင်ရှိသော ကလေးငယ်များတွင် အော်တစ်ဇင် (Autism) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ရှိမရှိကို သီးသန့်အကဲဖြတ် စစ်ဆေးရန် အသုံးပြုသည့် ဆန်းစစ်မှုစစ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစစ်ဆေးမှုများသည် နောက်ထပ် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာဆန်းစစ်မှုများ သို့မဟုတ် စောစီးစွာ ကြိုတင်ကုသစောင့်ရှောက်မှု၊ ဝန်ဆောင်မှုများ ခံယူရန် လိုအပ်နိုင်သည့် ကလေးငယ်များကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်စေရန် ကူညီပေးသည်။

မိဘများ သိထားသင့်သည့် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ သတိပေးလက္ခဏာများ (Developmental Red Flags)

အချို့သော ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာလက္ခဏာများသည် ချက်ချင်းဆေးကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်သည်။|
ဥပမာအားဖြင့်_

• ကလေးငယ်သည် ယခင်က တတ်မြောက်ထားပြီးသား ကျွမ်းကျင်မှုများကို ပြန်လည်မေ့လျော့ ပျောက်ဆုံးသွားခြင်း
• အသက် ၁၂ လဝန်းကျင်တွင် မျက်လုံးချင်းဆုံရန် ပျက်ကွက်ခြင်း သို့မဟုတ် မိမိအမည်ကို ခေါ်လျှင် တုံ့ပြန်မှုမရှိခြင်း
• အသက် ၁၈ လအထိ အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စကားလုံး တစ်လုံးမျှ မပြောနိုင်ခြင်း
• အသက် ၃၀ လအထိ စကားလုံးနှစ်လုံးတွဲ စကားစုများကို မပြောနိုင်ခြင်း
• ကြွက်သားများ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ တောင့်တင်း/ပျော့ခွေနေခြင်း သို့မဟုတ် ထူးဆန်းသော လှုပ်ရှားမှုများ ရှိနေခြင်း
• အတက်ရောဂါဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် တက်ခြင်း
• ဖွံ့ဖြိုးမှုနှုန်း သိသိသာသာ နောက်ပြန်ဆုတ်သွားခြင်း

မိဘများအနေဖြင့် ဤလက္ခဏာများထဲမှ တစ်ခုခုကို သတိပြုမိပါက နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုမရှိဘဲ ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင်များနှင့် ပြသ၍ အကြံဉာဏ်ရယူသင့်သည်။

ဖွံ့ဖြိုးမှုအပြင် ကလေး၏ ကဏ္ဍစုံကို လေ့လာဆန်းစစ်ခြင်း (Looking at the Whole Child)

အရည်အသွေးမြင့်မားသော ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကလေးငယ်များဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှုတစ်ခုသည် ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များကို စစ်ဆေးရုံမျှမက အခြားသောကဏ္ဍများကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည်။

ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပညာရှင်များသည် အောက်ပါအချက်များကိုလည်း ပြန်လည်သုံးသပ်ပေးသည်။

• အာဟာရ (Nutrition)
  • ကျွေးမွေးမှုစနစ်နှင့် အလေ့အထများ
  • မျှတသော စားသောက်မှုပုံစံ
  • ကြီးထွားမှုပုံစံများ
• အိပ်စက်ခြင်း (Sleep)
  • အိပ်စက်ချိန် ကြာမြင့်မှု
  • အိပ်စက်ခြင်း အရည်အသွေး
  • အိပ်ရာဝင်ချိန် အလေ့အထများ
• ကစားခြင်းနှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု (Play and Physical Activity)
  • လှုပ်ရှားသွားလာခွင့် ရရှိမှု အခြေအနေ
  • ပြင်ပတွင် ထွက်၍ ကစားခြင်း
  • ဖုန်း၊ တီဗီ၊ ကွန်ပျူတာကြည့်ချိန် (Screen time) အလေ့အထများ
• မိသားစု ပတ်ဝန်းကျင် (Family Environment)
  • ပြုစုစောင့်ရှောက်သူ၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုနှင့် သာယာဝပြောမှု
  • ကလေးထိန်းကျောင်းမှု အစီအစဉ်များ
  • အိမ်တွင်း ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းမှု
  • မိသားစုအတွင်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ

ဤအချက်များသည် ကလေးငယ်တစ်ဦး၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတို့တွင် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။

နောက်ထပ်အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှုများ ထပ်မံပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည့်အခြေအနေများ

အကဲဖြတ်စစ်ဆေးခြင်း (Screening) သို့မဟုတ် ဆေးခန်းပြသစစ်ဆေးခြင်း (Clinical assessment) စဉ်အတွင်း စိုးရိမ်ဖွယ်ရာများ တွေ့ရှိရပါက အချို့သော ကလေးငယ်များသည် နောက်ထပ် အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှုများ ထပ်မံပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ ထိုအခါ အောက်ပါ ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင်များနှင့် လွှဲပြောင်းပြသပေးနိုင်သည်။

• ကလေးဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များ (Developmental paediatricians)
• ကလေးစိတ်ပညာရှင် သို့မဟုတ် စိတ်ကျန်းမာရေး အထူးကုဆရာဝန်များ
• စကားပြောနှင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ကုထုံးပညာရှင်များ (Speech and language therapists)
• လုပ်ငန်းခွင်အခြေပြု ကုထုံးပညာရှင်များ (Occupational therapists)
• ကာယကုထုံးပညာရှင်များ (Physiotherapists)
• သက်ဆိုင်ရာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များ

ကလေးငယ်၏ ဖွံ့ဖြိုးဆဲဦးနှောက်သည် လိုက်လျောညီထွေ ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း အလွန်မြင့်မားသောကြောင့် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ကလေး၏ ပထမဆုံး နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း စောစီးစွာ ကြိုတင်ကုသ စောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်များ (Early intervention programmes) ပေးခြင်းသည် အထိရောက်ဆုံး ဖြစ်လေ့ရှိသည်။

မိဘများဘက်မှ ကြိုတင်ပြင်ဆင်သင့်သည့် အချက်များ

ဆေးခန်းသို့ မသွားရောက်မီ မိဘများအနေဖြင့် အောက်ပါတို့ကို ပြင်ဆင်ထားပါက အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်သည်။

• ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံမှု မှတ်တမ်းစာအုပ်များကို ယူဆောင်လာရန်
• ယခင်က ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပြသထားသော မှတ်တမ်းအစီရင်ခံစာများ (ရှိပါက) ယူဆောင်လာရန်
• ဖွံ့ဖြိုးမှု သို့မဟုတ် အပြုအမူနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မိသည့် အချက်များကို မှတ်သားထားရန်
• မကြာသေးမီက ကလေး၏ အိပ်စက်ခြင်း၊ အစားအသောက် သို့မဟုတ် သင်ယူလေ့လာခြင်းတို့တွင် ပြောင်းလဲမှုများကို သတိပြုကြည့်ရှုထားရန်
• ဆွေးနွေးမေးမြန်းလိုသည့် မေးခွန်းများကို မှတ်သားထားရန်

မိဘများအနေဖြင့် မိမိတို့၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများသည် မည်မျှပင် သေးငယ်သည်ဟု ထင်ရစေကာမူ မချန်လှပ်ဘဲ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သင့်သည်။

အချုပ်အားဖြင့် ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကလေးငယ်များဆိုင်ရာ ဆေးခန်းများ (Well-child clinics) သည် မိသားစုများအနေဖြင့် မိမိတို့ကလေးငယ်၏ အနာဂတ်အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်သည့် အဖိုးတန်ဆုံးသောအရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသို့ ဆေးခန်းပြသခြင်းသည် အရပ်နှင့် ကိုယ်အလေးချိန် တိုင်းတာရုံမျှမက ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည်။ ၎င်းသည် ကြီးထွားမှုကို စောင့်ကြည့်ရန်၊ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို အကဲဖြတ်ရန်၊ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ အရပ်ရပ်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန်နှင့် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ပြဿနာကြီးကြီးမားမား မဖြစ်ပွားမီ ကြိုတင် ဖော်ထုတ်နိုင်ရန်အတွက် စနစ်တကျ စီစဉ်ထားသော အခွင့်အလမ်းတစ်ခုကို ပေးစွမ်းနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။

ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကလေးငယ်များဆိုင်ရာ ဆေးခန်းများသို့ ပုံမှန်ပြသခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ အစဉ်တစိုက် စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း၊ သုတေသနအထောက်အထားအခြေပြု အကဲဖြတ်စစ်ဆေးခြင်းတို့နှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ ကလေးငယ်များအနေဖြင့် မိမိတို့လိုအပ်သော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို အချိန်ကိုက် မှန်ကန်စွာ ရရှိနိုင်စေရန် သေချာစေသည်။ မိသားစုများနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပညာရှင်များ လက်တွဲဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ကလေးငယ်တိုင်းအတွက် ကျန်းမာသော ကြီးထွားမှု၊ အကောင်းဆုံးသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ ကျောင်းတက်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်မှုနှင့် တစ်သက်တာလုံး ကျန်းမာသာယာဝပြောမှုတို့ကို ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

References:

1. Hagan, J. F., Shaw, J. S., & Duncan, P. M. (Eds.). (2017). Bright futures: Guidelines for health supervision of infants, children, and adolescents (4th ed.). American Academy of Pediatrics.
2. Squires, J., & Bricker, D. (2009). Ages & Stages Questionnaires®, Third Edition (ASQ-3): A parent-completed child monitoring system. Paul H. Brookes Publishing Co.
3. Squires, J., Bricker, D., & Twombly, E. (2015). Ages & Stages Questionnaires®: Social-Emotional, Second Edition (ASQ:SE-2): A parent-completed child monitoring system for social-emotional behaviors. Paul H. Brookes Publishing Co.
4. Lipkin, P. H., & Macias, M. M.; Council on Children with Disabilities, Section on Developmental and Behavioral Pediatrics. (2020). Promoting optimal development: Identifying infants and young children with developmental disorders through developmental surveillance and screening. Pediatrics, 145(1), e20193449. https://doi.org/10.1542/peds.2019-3449
5. Autism Speaks. (n.d.). Screen your child. Retrieved June 6, 2026, from https://www.autismspeaks.org/screen-your-child

Published: 22 June 2026