Developmental Milestones in Children (ကလေးများ၏ ပုံမှန်ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များ)

ကလေးငယ်တစ်ဦးသည် မွေးကင်းစမှစ၍ အထူးသဖြင့် အသက်ငါးနှစ်ခန့်အထိ ခန္ဓာကိုယ်လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးရုံမက အခြားဖွံ့ဖြိုးမှုများဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်ရွေ့လျားလှုပ်ရှားခြင်း၊ အနုစိတ်ကိုင်တွယ်တတ်ခြင်း၊ အမြင်အာရုံ၊ အကြားအာရုံများ ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း၊ စကားပြောခြင်း၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံတတ်ခြင်း၊ ကစားခြင်း၊ မိမိကိုယ်မိမိ ပြန်လည်ပြုစုစောင့်ရှောက်နိုင်ခြင်း စသည်တို့လည်း တစ်ပြိုင်နက် လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။ ၎င်းတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် တုံ့ပြန်မှုများ၊ စူးစမ်းမှုများလည်း တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသည်။ ထိုသို့ အသက်အရွယ်အလိုက် တစ်ဆင့်ချင်း ပုံမှန်ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်းကို “ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များ” (Developmental Milestones) ဟုခေါ်သည်။

ကလေးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုပုံစံ

ကလေးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အထူးသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှုပိုင်းဆိုင်ရာဖွံ့ဖြိုးမှုများသည် “Cephalocaudal” ဟုခေါ်သော ဦးခေါင်းပိုင်းအစပြု တိုးတက်မှုပုံစံဖြစ်သည်။ “cephalo” ဆိုသည်မှာ ဦးခေါင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး “caudal” မှာ အမြီး သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်းဟု ဆိုလိုသည်။ ဖွံ့ဖြိုးမှုသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ထိပ်ပိုင်း (ဦးခေါင်း) မှ စတင်ကာ ခြေဖဝါးဆီသို့ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဤမူအရ မွေးကင်းစမှစ၍ ကလေးငယ်များသည် ၎င်းတို့၏ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်းနှင့် ခြေထောက်များကို မထိန်းချုပ်နိုင်မီ ၎င်းတို့၏ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်ပိုင်းနှင့် ဦးခေါင်းပိုင်းများကို ပို၍ ထိန်းချုပ်လှုပ်ရှားနိုင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ပထမဦးစွာ ဦးခေါင်းမတ်မတ်နေနိုင်ရန် ထိန်းနိုင်လာပြီး လက်လှုပ်ရှားမှုများ၊ ခန္ဓာကိုယ်ကိုထိန်း၍ ထိုင်နိုင်ခြင်းနှင့် နောက်ဆုံးတွင် မတ်တတ်ရပ်ခြင်း၊ လမ်းလျှောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်လာသည်။

အဆိုပါဖွံ့ဖြိုးမှုများသည် ကလေးတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အနည်းငယ်ကွာခြားနိုင်သော်လည်း ကလေးအများစုသည် သတ်မှတ်ထားသော အသက်အရွယ် အပိုင်းအခြားအတွင်းတွင် ပုံမှန်ဖွံ့ဖြိုးလေ့ရှိသည်။ အထက်ပါဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များ ရှိသင့်သည့် အသက်အရွယ်အတိုင်း မဖွံ့ဖြိုးဘဲ နောက်ကျနေခြင်းကို ကလေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နောက်ကျခြင်း (developmental delay) ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးမှုနယ်ပယ်တစ်ခုတွင်သာ နောက်ကျခြင်းရှိနိုင်သကဲ့သို့ နယ်ပယ်တစ်ခုထက်ပို၍လည်း နောက်ကျနိုင်သည်။ ကလေးများတွင် ဦးနှောက်အာရုံကြောရောဂါများနှင့် အခြားအရေးကြီးသည့် နာတာရှည်ရောဂါများ ဖြစ်လာလျှင် ဖွံ့ဖြိုးမှု နောက်ကျစေနိုင်သည်။ ထိုသို့ဖွံ့ဖြိုးမှုနောက်ကျခြင်းသည် အချို့ရောဂါလက္ခဏာများမပေါ်ခင် သိသာစွာ ပေါ်လွင်နေတတ်သည်။ အော်တစ်ဇင် (Autism) နှင့် အာရုံစူးစိုက်မှုနည်း၍ တက်ကြွမှုလွန်ကဲသော ADHD ကလေးများတွင်လည်း ဖွံ့ဖြိုးမှုနယ်ပယ်တစ်ခုခု နောက်ကျခြင်းများကို စတင်တွေ့ရှိရတတ်သည်။ ကလေးများတွင် ရောဂါအခြေအနေများသည် တိုတောင်းသောအချိန်အတွင်း လျင်မြန်စွာ ပေါ်ပေါက်ပြောင်းလဲတတ်ခြင်းကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များကို သက်ဆိုင်ရာဆရာဝန်နှင့် ပုံမှန်ပြသစစ်ဆေးခြင်း မပြုလုပ်လျှင် အဆိုပါရောဂါအခြေအနေများကို လွတ်သွားနိုင်သည်။

ကလေးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များကို ပုံမှန်စစ်ဆေးခြင်း

သို့ဖြစ်၍ ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များကို ပုံမှန်စစ်ဆေးပေးနေခြင်း (Developmental Screening) သည် အဆိုပါဖွံ့ဖြိုးမှုများအတွက်သာမက နောက်ကွယ်မှတစ်ခြားရောဂါများအတွက်လည်း အရေးကြီးသည်။ ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များ စစ်ဆေးရာတွင် ကာလအပိုင်းအခြားတစ်ခုစီအလိုက် [ဥပမာ_အသက် (၂) လ၊ (၄) လ၊ (၆) လ၊ (၁) နှစ်၊ (၁) နှစ်ခွဲ၊ (၂) နှစ်၊ (၃) နှစ်၊ (၄) နှစ်၊ (၅) နှစ်စသည်ဖြင့်] ပုံမှန်စစ်ဆေးသင့်သည်။ ထိုသို့စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ရောဂါများကို ကြိုတင်ရှာဖွေသိရှိကုသနိုင်သကဲ့သို့ နောက်ကျနေသော ဖွံ့ဖြိုးမှုတစ်ခုချင်းအတွက်လည်း ကြိုတင်လေ့ကျင့် သင်ကြားပေးနိုင်သည်။

ကလေးများ၏ အသက်အလိုက် ပုံမှန်ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များ

ကလေးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားထားနိုင်သည်။

1. ခန္ဓာကိုယ်ရွေ့လျားလှုပ်ရှားခြင်း (Gross motor skills)
2. အမြင်အာရုံနှင့် အနုစိတ်ကိုင်တွယ်တတ်ခြင်း (Vision and Fine motor skills)
3. အကြားအာရုံနှင့် စကားပြောခြင်း၊ ဆက်သွယ်ခြင်း (Hearing, Speech and Language)
4. ပေါင်းသင်းဆက်ဆံတတ်ခြင်း၊ ကစားခြင်း၊ မိမိကိုယ်မိမိ ပြန်လည်ပြုစုစောင့်ရှောက်နိုင်ခြင်းနှင့် အသိဉာဏ်တိုးတက်လာခြင်း (Social, Play, Self Care and cognitive skills)

ကလေးများသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဖွံ့ဖြိုးမှုပုံစံ ထပ်တူမကျနိုင်သောကြောင့် အခြားကလေးများနှင့် နှိုင်းယှဥ်ရုံဖြင့် မိမိကလေးတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှုနောက်ကျသည်ဟု မပြောနိုင်ပါ။ အောက်တွင်ဖော်ပြထားသည့် အသက်အရွယ်အလိုက် ရှိသင့်သည့်ဖွံ့ဖြိုးမှုများ ရှိနေလျှင် မိမိကလေးသည် ပုံမှန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေကြောင်း သိရှိနိုင်သည်။

ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ သတိပြုရန် လက္ခဏာများ (Developmental Red Flags)

ကလေး၏ မည်သည့်အသက်အရွယ်တွင်မဆို ရှိသင့်သည့် ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များ ပြည့်မီခြင်းမရှိသည့်အပြင် အောက်ပါလက္ခဏာများကို သတိပြုမိပါက ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များ၊ ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ဆောလျင်စွာ ပြသတိုင်ပင်သင့်သည်။

1. အထွေထွေနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ
   • ယခင်က တတ်မြောက်ထားသော စွမ်းရည်/ကျွမ်းကျင်မှုများ ပြန်လည်ပျောက်ဆုံးသွားခြင်း (ဥပမာ _ စကားပြောတတ်ပြီးမှ ပြန်မပြောနိုင်တော့ခြင်း၊ လမ်းလျှောက်တတ်ပြီးမှ ပြန်မလျှောက်နိုင်တော့ခြင်း)
   • အသက် (၁၂) လအရွယ်အထိ မျက်လုံးချင်းဆိုင်မကြည့်ခြင်း သို့မဟုတ် အမည်ခေါ်လျှင် တုံ့ပြန်မှုမရှိခြင်း
   • အသက် (၁၈) လအရွယ်အထိ စကားလုံးတစ်လုံးချင်း (ဥပမာ _ မားမား၊ နို့) မပြောနိုင်ခြင်း
   • အသက် (၃၀) လ သို့မဟုတ် ၂ နှစ်ခွဲအရွယ်အထိ စကားလုံးနှစ်လုံးတွဲ (ဥပမာ _ မုန့်စားမယ်၊ ဖေဖေလာ) မပြောနိုင်ခြင်း
2. လှုပ်ရှားမှုနှင့် ကိုယ်ဟန်အနေအထားဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ (Gross Motor Red Flags)
   • လမ်းလျှောက်ခြင်း _ အသက် (၁၈) လပြည့်သည်အထိ အကူအညီမပါဘဲ လွတ်လပ်စွာ လမ်းမလျှောက်နိုင်ခြင်း
   • ကိုယ်ဟန်အနေအထား _ ကြွက်သားများ အလွန်တောင့်တင်းနေခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်ပျော့ခွေနေခြင်း
   • မညီမျှမှု _ ခန္ဓာကိုယ် ဘယ်ညာ လှုပ်ရှားမှု မညီမျှခြင်း (ဥပမာ _ လက်တစ်ဖက် သို့မဟုတ် ခြေတစ်ဖက်ကိုသာ အသုံးများပြီး ကျန်တစ်ဖက်မှာ လှုပ်ရှားမှု နည်းနေခြင်း)
3. အာရုံခံစားမှုဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ (Vision and Hearing Red Flags)
   • အမြင်အာရုံ _ ကလေး၏ မျက်လုံးသည် အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် လူမျက်နှာနောက်သို့ လိုက်မကြည့်ခြင်း၊ မျက်စိစောင်းနေခြင်း သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုများကို ကြည့်ရာတွင် အလွန်နီးကပ်စွာ ကြည့်ခြင်း
   • အကြားအာရုံ _ ကျယ်လောင်သော အသံများကို တုံ့ပြန်မှုမရှိခြင်း၊ အသံလာရာဘက်သို့ လှည့်မကြည့်ခြင်း သို့မဟုတ် စကားပြောဖွံ့ဖြိုးမှု သိသိသာသာ နောက်ကျခြင်း
4. အခြားသတိပြုရန် လက္ခဏာများ
   • တက်ခြင်း (Seizures) ဖြစ်ခြင်း
   • အာရုံကြောနှင့် အရေပြားဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာများ (ဥပမာ _ အရေပြားပေါ်တွင် ထူးခြားသော အကွက်များ၊ အဖုအကျိတ်များ) တွေ့ရှိရခြင်း

အထက်ပါဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များကို မိဘများမှ သိရှိနားလည်ခြင်းဖြင့် မိမိကလေးကို စောင့်ကြည့်လာနိုင်ပြီး လိုအပ်သော ပံ့ပိုးမှုနှင့် ပြုစုပျိုးထောင်မှု နည်းလမ်းများ ပိုမိုသိရှိနားလည်လာမည်။ မိမိကလေး အားနည်းနောက်ကျနေသည့် ဖွံ့ဖြိုးမှုနယ်ပယ်အလိုက် စောစီးစွာ အာရုံစိုက်လေ့ကျင့်ခြင်းများ ကြိုတင်ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကလေး၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ပိုမိုအထောက်အကူပြုသည်။

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်

• ဖွံ့ဖြိုးမှုမှတ်တိုင်များ ပုံမှန်စစ်ဆေးခြင်း (Developmental screening)
• ကလေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နောက်ကျခြင်း (Developmental Delay in Children)

References:

1. Centers for Disease Control and Prevention. (n.d.). Developmental milestones. Retrieved January 4, 2026, from https://www.cdc.gov/ncbddd/actearly/milestones/index.html
2. MRCPCH. (n.d.). Child development. Retrieved January 4, 2026, from https://mrcpch.paediatrics.co.uk/development/
3. Children’s Hospital of Philadelphia. (n.d.). Developmental milestones. Retrieved January 4, 2026, from https://www.chop.edu/primary-care/developmental-milestones
4. American Speech-Language-Hearing Association. (n.d.). Developmental milestones. Retrieved January 4, 2026, from https://www.asha.org/public/developmental-milestones/handouts/

Published: 28 January 2025

Last updated: 10 February 2026