Viral Hepatitis C in Pregnancy (ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်နှင့် အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ရောဂါ)

အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ရောဂါ (Viral Hepatitis C) သည် အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး (Hepatitis C Virus – HCV) ကူးစက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားသော အသည်းရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရသူအများစုတွင် အစပိုင်း၌ သိသာထင်ရှားသော ရောဂါလက္ခဏာများ မရှိသဖြင့် မိမိတွင် ရောဂါပိုးရှိနေကြောင်း မသိရှိဘဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှိနေနိုင်သည်။ ထိုသို့ရောဂါပိုးသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဆက်လက်ရှိနေပါက နာတာရှည် အသည်းရောင်ရမ်းခြင်း၊ အသည်းအမာရွတ်ဖြစ်ခြင်းနှင့် အသည်းထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

သို့သော် အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ရောဂါသည် ထိရောက်သော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသတ်ဆေးများဖြင့် ကုသပျောက်ကင်းနိုင်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရောဂါပိုးရှိနေကြောင်း စောစီးစွာသိရှိပြီး သင့်လျော်သော စစ်ဆေးမှုနှင့် ကုသမှုများ ခံယူခြင်းဖြင့် ရေရှည်အသည်းထိခိုက်ပျက်စီးမှုကို လျှော့ချနိုင်သည်။ သို့သော် အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သော ကာကွယ်ဆေးမှာ ယခုအချိန်အထိ မရှိသေးပါ။

အသည်းရောင်အသားဝါ စီပိုး (HCV) သည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် တွေ့ရှိရသော ရောဂါပိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်စာရင်းများအရ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် လက်ရှိ HCV ပိုးကူးစက်ခံထားရသူ (Active HCV Infection) လူဦးရေ ၅၇ သန်းခန့်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး၊ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၀.၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် ရောဂါပိုးရှိနေသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။

ဖြစ်ပေါ်ရသောအကြောင်းရင်းများနှင့် ကူးစက်နိုင်သော နည်းလမ်းများ

အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ရောဂါသည် HCV ပိုး ကူးစက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး အဓိကအားဖြင့် ရောဂါပိုးပါဝင်သော သွေးမှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခြင်းဖြစ်သည်။ HCV တွင် မျိုးဗီဇအမျိုးအစား (Genotype) အမျိုးမျိုးရှိပြီး မျိုးကွဲစိတ်များလည်း များစွာရှိသည်။

အသည်းရောင်အသားဝါ စီပိုး ကူးစက်နိုင်သော အဓိကနည်းလမ်းများမှာ_

• ပိုးသတ်သန့်စင်မှု မလုံလောက်သော ဆေးထိုးအပ်နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကိရိယာများကို အသုံးပြုခြင်း – ဆေးထိုးအပ်များ၊ ခွဲစိတ်ကိရိယာများ သို့မဟုတ် သွေးနှင့်ထိတွေ့နိုင်သော အခြားကိရိယာများကို စနစ်တကျ ပိုးသတ်ခြင်းမရှိဘဲ ပြန်လည်အသုံးပြုပါက ရောဂါပိုး ကူးစက်နိုင်သည်
• သုံးပြီးသား ဆေးထိုးအပ် သို့မဟုတ် ချွန်ထက်သောပစ္စည်းများ စူးမိ၊ ရှမိခြင်း – အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများတွင် ရောဂါပိုးပါဝင်သော သွေးနှင့် ထိတွေ့ထားသည့် ဆေးထိုးအပ် သို့မဟုတ် ချွန်ထက်သောပစ္စည်းများ မတော်တဆ စူးမိ၊ ရှမိခြင်း (Needlestick or Sharps Injury) မှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သည်
• ဆေးထိုးအပ်များ သို့မဟုတ် အခြားပစ္စည်းများကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်း – အထူးသဖြင့် ဆေးထိုးအပ်များကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်းသည် HCV ကူးစက်မှုအတွက် အရေးကြီးသော အန္တရာယ်တစ်ခုဖြစ်သည်၊ ထို့အပြင် ပိုးသတ်သန့်စင်မှု မသေချာသော နေရာများတွင် အပ်စိုက်ကုသခြင်း (Acupuncture)၊ တက်တူးထိုးခြင်း (Tattooing) သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်အပေါက်ဖောက်ခြင်း (Body Piercing) ပြုလုပ်ရာမှလည်း ကူးစက်နိုင်သည်
• လိင်ဆက်ဆံမှုမှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခြင်း – HCV သည် လိင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သော်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် ကူးစက်နိုင်ခြေ နည်းပါးသည်၊ သို့သော် လိင်ဆက်ဆံစဉ် သွေးထွက်ခြင်း၊ ရာသီသွေးနှင့် ထိတွေ့ခြင်း သို့မဟုတ် စအိုဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကဲ့သို့ သွေးနှင့်ထိတွေ့နိုင်ခြေ ပိုများသော အခြေအနေများတွင် ကူးစက်နိုင်ခြေ မြင့်တက်နိုင်သည်
• ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်မှ ကလေးသို့ ကူးစက်ခြင်း (Vertical Transmission) – HCV ပိုးရှိသော မိခင်မှ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် သို့မဟုတ် မွေးဖွားချိန်တစ်ဝိုက်တွင် ကလေးထံသို့ ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်သည်၊ သို့သော် မိခင်တိုင်းတွင် ကလေးသို့ ကူးစက်ခြင်း မဖြစ်ပေါ်ပါ၊ မိခင်တွင် HIV ပိုးပါ ပူးတွဲကူးစက်မှုရှိခြင်းကဲ့သို့သော အခြေအနေများတွင် ကလေးသို့ HCV ကူးစက်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်တက်နိုင်သည်
• ရောဂါပိုးရှိသူ၏ သွေးနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်း – သွေးပေကျံနေနိုင်သော မုတ်ဆိတ်ရိတ်ဓား၊ သွားတိုက်တံ သို့မဟုတ် အခြားတစ်ကိုယ်ရည်သုံးပစ္စည်းများကို ရောဂါပိုးရှိသူနှင့် မျှဝေသုံးစွဲပါက ကူးစက်နိုင်သည်
• HCV ပိုးပါဝင်သော သွေး သို့မဟုတ် သွေးထွက်ပစ္စည်းများ သွင်းမိခြင်း – သွေးလှူရှင်များကို HCV အတွက် စနစ်တကျ စစ်ဆေးခြင်းမရှိသော နေရာများတွင် ရောဂါပိုးပါဝင်သော သွေး သို့မဟုတ် သွေးထွက်ပစ္စည်းများ သွင်းမိခြင်းမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သည်။

အချို့သောသူများတွင် အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ပိုးရှိနေကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိသော်လည်း မည်သည့်အချိန်၊ မည်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် ရောဂါပိုးကူးစက်ခံခဲ့ရသည်ကို အတိအကျ မသိရှိနိုင်ခြင်းများလည်း ရှိတတ်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

အသည်းရောင်အသားဝါ စီပိုး (HCV) ရောဂါသည် ရောဂါပိုး စတင်ကူးစက်ခံရသည့် လတ်တလောကူးစက်မှုအဆင့် (Acute Hepatitis C) မှ စတင်သည်။ ဤအဆင့်တွင် လူအများစု၌ သိသာထင်ရှားသော ရောဂါလက္ခဏာများ မရှိတတ်သဖြင့် မိမိတွင် ရောဂါပိုးကူးစက်ခံထားရကြောင်း မသိရှိဘဲ ရှိနေနိုင်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာပါက အောက်ပါတို့ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။

• အသားဝါခြင်း (Jaundice)
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
• ခံတွင်းပျက်ခြင်း
• ပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်း
• ဖျားနာခြင်း
• ဝမ်းဗိုက်မအီမသာဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ညာဘက်ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်း နာကျင်ခြင်း
• ကြွက်သားနှင့် အဆစ်များ ကိုက်ခဲနာကျင်ခြင်း
• ဆီးအရောင်ရင့်လာခြင်း တို့ဖြစ်သည်။

လတ်တလော HCV ပိုးကူးစက်ခံရသူတိုင်းသည် နာတာရှည်ရောဂါအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခြင်း မရှိပါ။ အချို့သူများတွင် ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံအားစနစ်က ရောဂါပိုးကို အလိုအလျောက် ဖယ်ရှားရှင်းလင်းနိုင်ပြီး ၎င်းကို ခန္ဓာကိုယ်မှ ရောဂါပိုးကို အလိုအလျောက် ဖယ်ရှားပေးခြင်း (Spontaneous Viral Clearance) ဟုခေါ်သည်။ ရောဂါပိုးကို မဖယ်ရှားနိုင်ဘဲ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ဆက်လက်ရှိနေပါက နာတာရှည် အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ရောဂါ (Chronic Hepatitis C) ဖြစ်လာနိုင်သည်။

နာတာရှည် HCV ပိုးကူးစက်မှုတွင်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာအထိ သိသာထင်ရှားသော ရောဂါလက္ခဏာများ မရှိဘဲ ရှိနေနိုင်သည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အသည်းရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အသည်းမျှင်တက်ခြင်း (Fibrosis) တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး အချို့သူများတွင် အသည်းခြောက်ခြင်း (Cirrhosis) အထိ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ အသည်းထိခိုက်မှု ပြင်းထန်လာသည့်အခါမှသာ ရောဂါလက္ခဏာများ ပိုမိုသိသာလာတတ်သည်။

တွေ့ရှိနိုင်သော ရောဂါလက္ခဏာများမှာ_

• အလွန်အမင်း ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
• ခံတွင်းပျက်ခြင်းနှင့် ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်း
• အသားဝါခြင်းနှင့် မျက်လုံးအဖြူသား ဝါလာခြင်း
• ဆီးအရောင်ရင့်လာခြင်း
• အရေပြားယားယံခြင်း
• သွေးထွက်လွယ်ခြင်း
• အညိုအမည်းစွဲလွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးခြည်ဥလွယ်ခြင်း
• ဝမ်းဗိုက်အတွင်း အရည်များစုပုံ၍ ရေဖျဉ်းစွဲခြင်း (Ascites)
• ခြေထောက်များ ဖောယောင်ခြင်း
• အရေပြားပေါ်တွင် ပင့်ကူအိမ်ပုံသဏ္ဌာန် သေးငယ်သော သွေးကြောများ ပေါ်လာခြင်း (Spider Angiomas)
• အသည်း၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ပြင်းထန်စွာ ကျဆင်းလာပါက ဦးနှောက်လုပ်ငန်းကိုပါ ထိခိုက်စေပြီး စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ အလွန်အမင်း အိပ်ငိုက်ခြင်း၊ စကားပြောမပီသခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်းစသည်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် Hepatic Encephalopathy စသည်တို့ဖြစ်သည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော ပြောင်းလဲမှုများ

နာတာရှည် အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ပိုးရှိသော အမျိုးသမီးအများစုတွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းကြောင့် HCV ရောဂါသည် သိသိသာသာ ပိုမိုဆိုးရွားလာလေ့ မရှိပါ။ သို့သော် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ကိုယ်ခံအားစနစ်၊ ဟော်မုန်းများနှင့် သွေးလည်ပတ်မှုပမာဏတို့ ပြောင်းလဲလာခြင်းကြောင့် အသည်းအင်ဇိုင်းနှင့် သွေးတွင်းဗိုင်းရပ်စ်ပမာဏတို့တွင် အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

အသည်းအင်ဇိုင်းပမာဏ ကျဆင်းလာနိုင်ခြင်း
ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် မိခင်၏ ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှု အနည်းငယ် ပြောင်းလဲလာခြင်းကြောင့် HCV ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သော အသည်းရောင်ရမ်းမှု လျော့နည်းလာနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အသည်းရောင်ရမ်းမှုကို ဖော်ပြနိုင်သော Alanine Aminotransferase (ALT) ပမာဏသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်အတွင်း ကျဆင်းလာတတ်ပြီး ကလေးမွေးဖွားပြီးနောက် ပြန်လည်မြင့်တက်လာနိုင်သည်။

သွေးတွင်း HCV ပိုးပမာဏ မြင့်တက်လာနိုင်ခြင်း
ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှု ပြောင်းလဲလာခြင်းနှင့်အတူ သွေးတွင်းရှိ HCV RNA ပမာဏ သည် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာနိုင်ပြီး ကိုယ်ဝန်တတိယ ၃ လပတ်တွင် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ကလေးမွေးဖွားပြီးနောက်တွင် HCV RNA ပမာဏ ပြန်လည်ကျဆင်းလာတတ်သည်။

ဤသို့ HCV RNA မြင့်တက်လာခြင်းသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်၏ အသည်းရောဂါ ပိုမိုဆိုးရွားလာသည်ဟု အမြဲမဆိုလိုပါ။ သို့သော် မိခင်၏ HCV RNA ပမာဏနှင့် အသည်းလုပ်ငန်းဆောင်တာများကို သင့်လျော်သလို စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်သည်။

အသည်းခြောက်ခြင်း
ပုံမှန်အားဖြင့် ကိုယ်ဝန်တစ်ကြိမ်ဆောင်ခြင်းကြောင့် အသည်းခြောက်ခြင်း သိသိသာသာ ပိုမိုမြန်ဆန်လာသည်ဟု မယူဆထားပါ။ သို့သော် ကိုယ်ဝန်မဆောင်မီကတည်းက အသည်းခြောက်ခြင်း (Cirrhosis) ရှိပြီးသား အမျိုးသမီးများတွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ပိုမိုဖြစ်ပွားနိုင်သဖြင့် အန္တရာယ်မြင့် ကိုယ်ဝန်အဖြစ် အထူးစောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်သည်။

နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ

ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွင် ဖြစ်နိုင်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ

HCV ပိုးရှိသော အမျိုးသမီးအများစုသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလကို ကြီးမားသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာမရှိဘဲ ဖြတ်သန်းနိုင်ကြသည်။ သို့သော် HCV မရှိသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အချို့သော ကိုယ်ဝန်ဆောင်ပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများနိုင်သည်။

• ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် သည်းခြေရည်စီးဆင်းမှု ချို့ယွင်းခြင်း
  HCV ရှိသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များတွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် သည်းခြေရည်စီးဆင်းမှု ချို့ယွင်းခြင်း (Intrahepatic Cholestasis of Pregnancy – ICP) ဖြစ်နိုင်ခြေ သိသိသာသာ မြင့်တက်နိုင်သည်။
  ICP ဖြစ်လာပါက အထူးသဖြင့် လက်ဖဝါးနှင့် ခြေဖဝါးများတွင် အဖုအပိမ့်မရှိဘဲ ပြင်းထန်စွာ ယားယံခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး အချို့တွင် အသားဝါခြင်းလည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ICP သည် လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခြင်းအပါအဝင် သန္ဓေသားဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သဖြင့် HCV ရှိသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွင် ယားယံခြင်း သို့မဟုတ် အသားဝါခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာပါက အသည်းအင်ဇိုင်းများနှင့် သွေးတွင်း Bile Acids ပမာဏတို့ကို စစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်။
• ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုရောဂါ
  လေ့လာမှုအချို့တွင် HCV ပိုးရှိသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များ၌ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချိုရောဂါ (Gestational Diabetes Mellitus) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိထားသည်။ အဝလွန်ခြင်း၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ကိုယ်အလေးချိန် အလွန်အကျွံတက်ခြင်းနှင့် အခြားဆီးချိုအန္တရာယ်အချက်များ ရှိပါက ပိုမိုသတိပြုရန် လိုအပ်သည်။
• အသည်းခြောက်ရောဂါရှိသော မိခင်များတွင် ဖြစ်နိုင်သော ပြဿနာများ
  HCV ပိုးရှိရုံသာမက အသည်းခြောက်ခြင်း (Cirrhosis) အထိ ဖြစ်ပေါ်နေသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များတွင် အန္တရာယ်ပိုမိုမြင့်မားသည်။ ထိုမိခင်များတွင်
  • ကိုယ်ဝန်ဆောင်သွေးတိုးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆိပ်တက်ခြင်း (Preeclampsia)
  • သွေးထွက်ခြင်းဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ
  • အသည်း၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ပိုမိုကျဆင်းလာခြင်း
  • ဗိုက်ခွဲမွေးဖွားရန် လိုအပ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်ခြင်း
  • မိခင်၏ ကျန်းမာရေး ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်နိုင်ခြေ မြင့်တက်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။

ထို့ကြောင့် HCV နှင့်အတူ အသည်းခြောက်ရောဂါရှိသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များကို အသည်းအထူးကုဆရာဝန်နှင့် အန္တရာယ်မြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်တို့ ပူးပေါင်း၍ စောင့်ကြည့်ကုသရန် လိုအပ်သည်။

သန္ဓေသားနှင့် မွေးကင်းစကလေးတွင် ဖြစ်နိုင်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ

HCV ပိုးရှိသော မိခင်မှ မွေးဖွားလာသော ကလေးအများစုသည် ကျန်းမာစွာ မွေးဖွားလာနိုင်ကြသည်။ သို့သော် လေ့လာမှုများအရ HCV မရှိသော မိခင်များ၏ ကိုယ်ဝန်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အချို့သော သန္ဓေသားနှင့် မွေးကင်းစကလေးဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေ အနည်းငယ်မှ အလယ်အလတ်အထိ မြင့်တက်နိုင်သည်။

• သန္ဓေသားကြီးထွားမှုကိုထိခိုက်ခြင်း
  HCV ရှိသော ကိုယ်ဝန်များတွင် သန္ဓေသားကြီးထွားမှုထိခိုက်ခြင်း (Fetal Growth Restriction – FGR) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်နိုင်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ပါက ကိုယ်ဝန်သက်တမ်းနှင့် ကိုက်ညီသင့်သည့် အရွယ်အစားထက် သန္ဓေသားငယ်နေခြင်းကို တွေ့ရှိနိုင်ပြီး လိုအပ်ပါက Ultrasound ဖြင့် သန္ဓေသားကြီးထွားမှုကို စောင့်ကြည့်ရနိုင်သည်။
• လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခြင်း
  HCV ရှိသော မိခင်များတွင် ကိုယ်ဝန် ၃၇ ပတ်မပြည့်မီ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခြင်း (Preterm Birth) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်နိုင်သည်။ မိခင်တွင် အသည်းခြောက်ရောဂါ၊ ICP၊ HIV ပူးတွဲကူးစက်မှု သို့မဟုတ် အခြားကိုယ်ဝန်ဆောင်ပြဿနာများပါရှိပါက အန္တရာယ် ပိုမိုမြင့်တက်နိုင်သည်။
• မွေးကင်းစကိုယ်အလေးချိန် နည်းခြင်း
  HCV ရှိသော မိခင်များမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများတွင် မွေးကင်းစကိုယ်အလေးချိန်နည်းခြင်း (Low Birth Weight) ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများကြောင်း လေ့လာမှုများတွင် တွေ့ရှိထားသည်။ ယင်းသည် သန္ဓေသားကြီးထွားမှု ကန့်သတ်ခြင်း သို့မဟုတ် လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခြင်းတို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်နိုင်သည်။
• မွေးကင်းစကလေးဆိုင်ရာ ပြုစုကုသမှု ပိုမိုလိုအပ်နိုင်ခြင်း
  လမစေ့မွေးဖွားခြင်း သို့မဟုတ် မွေးကင်းစကိုယ်အလေးချိန် နည်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာပါက ကလေးတွင်
  • အသက်ရှူရာ၌ အခက်အခဲဖြစ်ခြင်း
  • နို့စို့ခြင်းနှင့် နို့တိုက်ကျွေးခြင်း အခက်အခဲရှိခြင်း
  • ကိုယ်အပူချိန် ထိန်းသိမ်းရန် အခက်အခဲရှိခြင်း
  • မွေးကင်းစကလေး အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင် (Neonatal Intensive Care Unit – NICU) တွင် ပြုစုကုသမှု လိုအပ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။

သို့သော် ဤပြဿနာများအားလုံးကို HCV ပိုးတစ်ခုတည်းက တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေသည်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။ မိခင်၏ အခြားကျန်းမာရေးအခြေအနေများ၊ ဆေးလိပ်နှင့် အရက်သုံးစွဲမှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှု၊ HIV သို့မဟုတ် အခြားရောဂါပိုး ပူးတွဲကူးစက်မှုနှင့် လူမှုကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အခြေအနေများကလည်း ကိုယ်ဝန်နှင့် မွေးကင်းစကလေး၏ ရလဒ်များအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည်။

မိခင်မှ ကလေးသို့ HCV ပိုး ကူးစက်ခြင်း

HCV ပိုးရှိသော မိခင်မှ ကလေးထံသို့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် သို့မဟုတ် မွေးဖွားချိန်တစ်ဝိုက်တွင် ရောဂါပိုးကူးစက်ခြင်း (Mother-to-Child Transmission / Vertical Transmission) ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် HCV ပိုးရှိသော မိခင်တိုင်း၏ ကလေးတွင် ကူးစက်မှုဖြစ်ပေါ်မည် မဟုတ်ဘဲ ကလေးအများစုမှာ HCV ပိုး မကူးစက်ဘဲ မွေးဖွားလာကြသည်။

မိခင်၏သွေးတွင် HCV RNA စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသော Active HCV Infection ရှိမှသာ မိခင်မှ ကလေးသို့ ကူးစက်နိုင်ခြေရှိသည်။ HIV ပိုးပါ ပူးတွဲကူးစက်ထားခြင်းနှင့် HIV ကို ကောင်းစွာမထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းတို့ရှိပါက HCV ပိုး ကလေးထံသို့ ကူးစက်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်တက်နိုင်သည်။

ထို့ကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွင် HCV ပိုးရှိကြောင်း သိရှိပါက မိခင်၏ အသည်းကျန်းမာရေးကို စောင့်ကြည့်ခြင်းသာမက ကိုယ်ဝန်နှင့် သန္ဓေသားကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှုကိုပါ သင့်လျော်စွာ စောင့်ကြည့်ရန်နှင့် မွေးဖွားပြီးနောက် ကလေးအား HCV ပိုးကူးစက်မှု ရှိမရှိ သတ်မှတ်ထားသော အချိန်တွင် စစ်ဆေးပေးရန် အရေးကြီးသည်။

ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းပြသရန်

ကိုယ်ဝန်ဆောင် စစ်ဆေးမှုများတွင် အသည်းရောင် အသားဝါ စီ ပိုး အပါအဝင် အခြားသော ကူးစက်ရောဂါများကို ပုံမှန်အားဖြင့် စစ်ဆေးလေ့ရှိသည်။ မိခင်တွင် ယခင်ကတည်းက အသည်းရောင် အသားဝါ စီ ပိုး ရှိလျှင်သော် လည်ကောင်း၊ ယခုမှ ရောဂါပိုးရှိသည်ကို သိရှိလျှင်သော်လည်းကောင်း သားဖွားမီးယပ်အထူးကုဆရာဝန်နှင့် ကိုယ်ဝန်စောင့်ရှောက်မှု ခံယူရမည်။ လိုအပ်ပါက သက်ဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များနှင့် တိုင်ပင်ကုသခြင်း၊ လွှဲပြောင်းကုသခြင်းများ ပြုလုပ်ပေးမည်။

ရောဂါရှာဖွေခြင်း

ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးတိုင်း အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ပိုး ရှိမရှိ စစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်သည်။ အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ပိုးအတွက် အသင့်တော်ဆုံးနှင့် စံသတ်မှတ်ထားသော ကနဦး စစ်ဆေးမှု (Standard screening test) မှာ Anti-HCV antibody test (စီပိုး ပဋိပစ္စည်း ရှိမရှိ စစ်ဆေးခြင်း) ဖြစ်သည်။ ရောဂါပိုး ရှိမရှိ အတည်ပြုရာတွင် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်လိုက် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။

1. ကနဦး စစ်ဆေးခြင်း (Anti-HCV Antibody Test)
   ဤစစ်ဆေးမှုသည် ခန္ဓာကိုယ်မှ အသည်းရောင်အသားဝါ စီပိုးကို တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ရာတွင် ထွက်ပေါ်လာသော ပဋိပစ္စည်း (Antibody) ကို ရှာဖွေခြင်းဖြစ်သည်။
   • ပုံမှန်အားဖြင့် ရောဂါပိုး စတင်ကူးစက်ခံရပြီးနောက် ၂ လမှ ၆ လအတွင်း သွေးထဲတွင် စတင်ပေါ်လာတတ်ပြီး တစ်သက်လုံးနီးပါး ဆက်လက်တည်ရှိနေတတ်သည်။
   • အကယ်၍ စစ်ဆေးချက်အဖြေက Positive (ပိုးတွေ့သည်) ဟု ထွက်ပေါ်လာပါက အောက်ပါ အခြေအနေ ၃ ရပ်ထဲမှ တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
   • လက်ရှိတွင် ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရဆဲ ဖြစ်ခြင်း (အစောပိုင်း သို့မဟုတ် နာတာရှည်)
   • ယခင်က ရောဂါပိုး ဝင်ရောက်ဖူးသော်လည်း ယခုအခါ ခန္ဓာကိုယ်မှ အလိုအလျောက် ပျောက်ကင်းသွားခြင်း
   • အဖြေမှားယွင်းနေခြင်း (False positive – ရောဂါပိုး မရှိသော်လည်း ရှိသည်ဟု ပြသနေခြင်း)
2. အတည်ပြု စစ်ဆေးခြင်း (HCV RNA Test)
   ပထမအဆင့်တွင် Anti-HCV အဖြေ Positive ထွက်ပါက သွေးတွင်း ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ပမာဏ (Quantitative nucleic acid test for HCV RNA) ကို ဆက်လက်စစ်ဆေးရန် မဖြစ်မနေ လိုအပ်သည်။
   • သွေးထဲတွင် HCV RNA ကို တွေ့ရှိရခြင်းသည် လက်ရှိတွင် ရောဂါပိုး ရှိနေကြောင်း (active infection) ကို အတည်ပြုပေးသည်၊ ဤဗိုင်းရပ်စ်ကို ရောဂါပိုး စတင်ကူးစက်ခံရပြီး ၁ ပတ်မှ ၃ ပတ်အတွင်းမှာပင် စတင်ရှာဖွေ တွေ့ရှိနိုင်သည်

ကုသခြင်း

ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များအတွက် ကုသခြင်း

အသည်းရောင်အသားဝါ စီပိုး (HCV) ရှိသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များကို သားဖွားမီးယပ်အထူးကုဆရာဝန်နှင့် အသည်းရောဂါဆိုင်ရာ ဆရာဝန်တို့ ပူးပေါင်း၍ စောင့်ကြည့်ကုသရန် လိုအပ်သည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စောင့်ရှောက်မှု စတင်ချိန်တွင် HCV antibody positive ဖြစ်ပါက HCV RNA (viral load) နှင့် အသည်းလုပ်ငန်းဆောင်တာ စစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်၍ လက်ရှိရောဂါပိုးရှိမရှိနှင့် အသည်းထိခိုက်မှု အခြေအနေကို အကဲဖြတ်သင့်သည်။

လက်ရှိတွင် Direct-Acting Antivirals (DAAs) များကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တိုင်းအား ပုံမှန်ကုသမှုအဖြစ် အသုံးပြုရန် လုံလောက်သော ဘေးကင်းမှုနှင့် ထိရောက်မှု အထောက်အထားများ မရှိသေးပါ။ ထို့ကြောင့် မိခင်မှ ကလေးသို့ HCV ပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် DAA ဆေးများကို ပုံမှန်အားဖြင့် မပေးသေးပါ။ သို့သော် လတ်တလော အချက်အလက်များအရ အချို့ DAA ဆေးများကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် အသုံးပြုနိုင်မှုကို ဆက်လက်လေ့လာနေပြီး အထူးအခြေအနေတချို့တွင် အကျိုးကျေးဇူးနှင့် အန္တရာယ်ကို သေချာဆွေးနွေးပြီး တစ်ဦးချင်းအလိုက် ကုသမှုကို စဉ်းစားနိုင်သည်။

အထူးသဖြင့် Ribavirin ဆေးသည် သန္ဓေသားကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် လုံးဝမသုံးသင့်ပါ။

လက်ရှိအထိ မိခင်မှ ကလေးသို့ HCV ပိုးကူးစက်မှုကို သေချာစွာ လျှော့ချပေးနိုင်သည့် ဆေးဝါး သို့မဟုတ် သားဖွားနည်းလမ်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိသေးပါ။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလအတွင်း ပုံမှန် antenatal care နှင့် မိခင်၏ အသည်းကျန်းမာရေးကို စောင့်ကြည့်ခြင်းက အဓိကဖြစ်သည်။

မွေးဖွားသည့်နည်းလမ်း (Mode of Delivery)

HCV ပိုးရှိသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များသည် သဘာဝအတိုင်း ရိုးရိုးမွေးဖွားနိုင်သည်။ HCV ပိုးရှိခြင်းတစ်ခုတည်းကြောင့် ကလေးကို ခွဲစိတ်မွေးဖွားရန် မလိုအပ်ပါ။

Cesarean section ပြုလုပ်ခြင်းသည် မိခင်မှ ကလေးသို့ HCV ပိုးကူးစက်နိုင်ခြေကို သေချာစွာ လျှော့ချပေးကြောင်း အထောက်အထား မရှိသဖြင့် ခွဲစိတ်မွေးဖွားခြင်းကို သားဖွားမီးယပ်ဆိုင်ရာ အခြားအကြောင်းပြချက်ရှိမှသာ ပြုလုပ်သင့်သည်။

မွေးဖွားစဉ် မိခင်၏ သွေးနှင့် ကလေးကို ထိတွေ့စေနိုင်သော လုပ်ငန်းစဉ်များကိုမူ ဖြစ်နိုင်သမျှ လျှော့ချသင့်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် သန္ဓေသား၏ ဦးခေါင်းအရေပြားကို ထိုးဖောက်၍ စောင့်ကြည့်သော fetal scalp monitoring ကဲ့သို့သော invasive procedures များကို မလိုအပ်ပါက ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်။

မီးဖွားပြီးနောက် စောင့်ရှောက်မှု

မိခင်နို့တိုက်ကျွေးခြင်း
HCV ပိုးရှိသော မိခင်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် မိခင်နို့တိုက်ကျွေးနိုင်သည်။ မိခင်နို့တိုက်ကျွေးခြင်းကြောင့် HCV ပိုးကူးစက်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်တက်ကြောင်း အထောက်အထား မရှိပါ။

သို့သော် နို့သီးခေါင်းကွဲခြင်း၊ အနာဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးထွက်ခြင်းရှိပါက မိခင်၏ သွေးနှင့် ကလေးထိတွေ့နိုင်သဖြင့် ထိုအချိန်တွင် ထိခိုက်နေသောဘက်မှ နို့တိုက်ခြင်းကို ခေတ္တရပ်နားသင့်သည်။ HIV နှင့် HCV ပိုးနှစ်မျိုးစလုံး ပူးတွဲရှိနေပါကလည်း မိခင်နို့တိုက်ကျွေးမှုကို သက်ဆိုင်ရာ HIV guideline များနှင့်အညီ ဆုံးဖြတ်ရမည်။

ကလေးအတွက် စစ်ဆေးခြင်းနှင့် စောင့်ရှောက်မှု
HCV ပိုးရှိသော မိခင်မှ မွေးဖွားလာသော ကလေးတိုင်းသည် မိခင်မှ ကလေးသို့ ရောဂါပိုးကူးစက်မှု ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်။

လက်ရှိ CDC အကြံပြုချက်အရ အသက် ၂လ မှ ၆လအတွင်း HCV RNA ကို Nucleic Acid Test (NAT) ဖြင့် စစ်ဆေးသင့်သည်။

• HCV RNA မတွေ့ရှိပါက အခြားဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာမရှိလျှင် HCV အတွက် ထပ်မံစစ်ဆေးရန် မလိုအပ်တတ်ပါ
• HCV RNA တွေ့ရှိပါက ကလေးအသည်းရောဂါ သို့မဟုတ် ကလေးကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံရှိသော ဆရာဝန်နှင့် ပူးပေါင်း၍ ရေရှည်စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်သည်။

အသက် ၂–၆ လအတွင်း စစ်ဆေးခြင်း မပြုလုပ်ရသေးသော ကလေးများတွင် အသက်အရွယ်အလိုက် HCV RNA သို့မဟုတ် HCV antibody စစ်ဆေးခြင်းကို ဆက်လက်ပြုလုပ်နိုင်သည်။ HCV antibody ကို အလွန်စောစီးစွာ စစ်ဆေးပါက မိခင်မှရရှိထားသော antibody ကြောင့် အဖြေမှားနိုင်သဖြင့် ပုံမှန်အားဖြင့် အသက် ၁၈ လနှင့်အထက်တွင် စစ်ဆေးလေ့ရှိသည်။

ကလေးတွင် နာတာရှည် HCV ပိုးကူးစက်မှု အတည်ပြုပါက အသက် ၃ နှစ်နှင့်အထက် ကလေးများတွင် DAA ဆေးများဖြင့် ကုသနိုင်ပြီး အများစုတွင် ကုသပျောက်ကင်းနိုင်သည်။

မွေးပြီးမိခင်များအတွက် ကုသမှု
ကလေးမွေးဖွားပြီးနောက် မိခင်တွင် HCV RNA ကို ပြန်လည်စစ်ဆေးသင့်သည်။ အကြောင်းမှာ မွေးဖွားပြီးနောက် ကိုယ်ခံအားစနစ် ပြောင်းလဲလာမှုကြောင့် အချို့သောမိခင်များတွင် HCV RNA ပမာဏ သိသိသာသာ လျော့ကျသွားခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးကို ခန္ဓာကိုယ်မှ အလိုအလျောက် ဖယ်ရှားရှင်းလင်းနိုင်ခြင်း (Spontaneous Viral Clearance) ဖြစ်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

HCV RNA ဆက်လက်တွေ့ရှိနေပါက မိခင်၏ အသည်းအခြေအနေ၊ အခြားရောဂါများ၊ သောက်သုံးနေသော ဆေးဝါးများနှင့် မိခင်နို့တိုက်ကျွေးနေခြင်း ရှိမရှိတို့ကို စဉ်းစားပြီး HCV ကုသမှု စတင်နိုင်သည်။

မိခင်နို့တိုက်ကျွေးနေစဉ် DAA ဆေးများ၏ ကလေးအပေါ် ဘေးကင်းမှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှာ လုံလောက်စွာ မရှိသေးသောကြောင့် ဆေးရွေးချယ်မှုနှင့် ကုသမှုစတင်မည့်အချိန်ကို အသည်းရောဂါဆိုင်ရာ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆုံးဖြတ်သင့်သည်။ နို့တိုက်မိခင်တိုင်းသည် နို့ဖြတ်ပြီးမှသာ HCV ကုသရမည်ဟု တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိသော်လည်း လုံလောက်သော ဘေးကင်းမှုအချက်အလက် မရှိသေးသဖြင့် တစ်ဦးချင်းအလိုက် အကျိုးကျေးဇူးနှင့် အန္တရာယ်ကို ချိန်ဆရန် လိုအပ်သည်။

HCV အတွက် ဗိုင်းရပ်စ်သတ်ဆေးများ
နာတာရှည် HCV ရောဂါကို ယနေ့ခေတ်တွင် Direct-Acting Antivirals (DAAs) ဖြင့် ကုသသည်။ ဤဆေးများသည် HCV ပိုးပွားများမှုအတွက် လိုအပ်သော ဗိုင်းရပ်စ်ပရိုတင်းနှင့် အင်ဇိုင်းများကို ပိတ်ဆို့၍ ရောဂါပိုးကို ဖယ်ရှားပေးသည်။

လက်ရှိတွင် လူအများစုအတွက် Pangenotypic DAA regimens များကို ဦးစားပေးအသုံးပြုပြီး HCV genotype အမျိုးမျိုးအပေါ် ထိရောက်မှုရှိသည်။ အသုံးများသော regimen များတွင်

• Glecaprevir/Pibrentasvir
• Sofosbuvir/Velpatasvirတို့ ပါဝင်သည်။

အခြားအခြေအနေများတွင် Ledipasvir/Sofosbuvir သို့မဟုတ် အခြား DAA combinations များကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပြီး ဆေးရွေးချယ်မှုသည် မိခင်၏ ယခင်ကုသမှု၊ အသည်းခြောက်ခြင်း ရှိမရှိ၊ ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်း၊ ဆေးဝါးအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုနှင့် အခြားအချက်များအပေါ် မူတည်သည်။

ယနေ့ခေတ် HCV ကုသမှုတွင် Ribavirin ကို လူအများစုအတွက် မလိုအပ်တော့ပါ။ အချို့သော ရှုပ်ထွေးသည့် သို့မဟုတ် ယခင်ကုသမှုမအောင်မြင်သော အခြေအနေများတွင်သာ အထူးကုဆရာဝန်၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။ Ribavirin သည် သန္ဓေသားကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် အသုံးမပြုရပါ။

DAA ဆေးများဖြင့် ကုသမှုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ၈ ပတ်မှ ၁၂ ပတ်ခန့် ကြာမြင့်ပြီး လူအများစုတွင် ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကုသပျောက်ကင်းနိုင်သည်။

ကုသမှုပြီးဆုံးပြီး အနည်းဆုံး ၁၂ ပတ်အကြာတွင် HCV RNA ကို ပြန်လည်စစ်ဆေး၍ ရောဂါပိုး မတွေ့ရှိတော့ပါက Sustained Virologic Response (SVR12) ရရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ပြီး HCV ရောဂါ ကုသပျောက်ကင်းပြီဟု ယူဆသည်။

HCV ပိုးပျောက်ကင်းသွားသော်လည်း ယခင်က အသည်းခြောက်ခြင်း ရှိပြီးသားသူများတွင် အသည်းကင်ဆာနှင့် အသည်းဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ၏ အန္တရာယ် လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားခြင်း မရှိသောကြောင့် ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်သည်။ ထို့အပြင် HCV ကူးစက်ခံရပြီး ပျောက်ကင်းသွားခြင်းသည် တစ်သက်တာ ကိုယ်ခံအားကို မပေးသဖြင့် ရောဂါပိုးနှင့် ထပ်မံထိတွေ့ပါက ပြန်လည်ကူးစက်နိုင်သည်။

ကာကွယ်ခြင်း

အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ရောဂါအတွက် လက်ရှိအချိန်အထိ ထိရောက်သော ကာကွယ်ဆေး မရှိသေးပါ။ ထို့ကြောင့် HCV ပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရန် အရေးအကြီးဆုံးနည်းလမ်းမှာ ရောဂါပိုးပါဝင်နိုင်သော သွေးနှင့် ထိတွေ့မှုကို လျှော့ချခြင်းဖြစ်သည်။

အသည်းရောင်အသားဝါ စီ ပိုး ကူးစက်မှု လျှော့ချရန်

• ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းများတွင် တစ်ခါသုံးဆေးထိုးအပ်နှင့် ပိုးသတ်ထားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်းများကို အသုံးပြုခြင်း
• ဆေးထိုးအပ်များနှင့် ချွန်ထက်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ ကိုင်တွယ်၍ စနစ်တကျ စွန့်ပစ်ခြင်း
• မူးယစ်ဆေးဝါးကို အကြောထဲ ထိုးသွင်းသုံးစွဲသူများတွင် ဆေးထိုးအပ်နှင့် ဆေးထိုးပစ္စည်းများ မျှဝေသုံးစွဲခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး sterile injecting equipment နှင့် harm-reduction services များ ရရှိစေရန် ကူညီခြင်း
• လှူဒါန်းထားသော သွေးနှင့် သွေးထွက်ပစ္စည်းများကို HCV အပါအဝင် သွေးမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သော ရောဂါပိုးများ ရှိမရှိ စနစ်တကျ စစ်ဆေးခြင်း
• တက်တူးထိုးခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အပေါက်ဖောက်ခြင်းနှင့် အပ်စိုက်ကုသခြင်းတို့ကို ပိုးသတ်သန့်စင်မှု စံနှုန်းများ ပြည့်မီသော နေရာများတွင်သာ ပြုလုပ်ခြင်း
• သွေးပေကျံနိုင်သော မုတ်ဆိတ်ရိတ်ဓား၊ သွားတိုက်တံနှင့် အခြားတစ်ကိုယ်ရည်သုံးပစ္စည်းများကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်း မပြုခြင်း
• သွေးနှင့်ထိတွေ့နိုင်ခြေရှိသော လိင်ဆက်ဆံမှုများတွင် ကွန်ဒုံးကဲ့သို့သော အကာအကွယ်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုခြင်း တို့ဖြစ်သည်။

HCV ရောဂါရှိသော အမျိုးသမီးများအနေဖြင့် နောင်ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရန် စီစဉ်ထားပါက ကိုယ်ဝန်မဆောင်မီ HCV ကို DAA ဆေးများဖြင့် ကုသပျောက်ကင်းအောင် ပြုလုပ်ထားခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုသို့ကုသထားခြင်းဖြင့် မိခင်၏ ရေရှည်အသည်းကျန်းမာရေးကို ကောင်းမွန်စေနိုင်သည့်အပြင် နောင်မွေးဖွားမည့် ကလေးထံ HCV ပိုးကူးစက်နိုင်ခြေကိုပါ ဖယ်ရှားနိုင်သည်။

References:

1. American College of Obstetricians and Gynecologists. (n.d.). Viral hepatitis in pregnancy. Retrieved August 10, 2026, from https://www.acog.org/womens-health/faqs/viral-hepatitis-in-pregnancy
2. Benova, L., Mohamoud, Y. A., Calvert, C., & Abu-Raddad, L. J. (2017). Vertical transmission of hepatitis C virus: Systematic review and meta-analysis. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 217(6), 709–720.e8. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2017.08.025
3. British Association for Sexual Health and HIV. (2026). United Kingdom national guideline on the management of the viral hepatitides A, B and C, 2026. Retrieved August 10, 2026, from https://www.bashh.org/_userfiles/pages/files/guidelines_on_the_management_of_viral_hepatitis_2026.pdf
4. Centers for Disease Control and Prevention. (n.d.). Clinical overview of hepatitis C. Retrieved August 10, 2026, from https://www.cdc.gov/hepatitis-c/hcp/clinical-overview/index.html
5. Cleveland Clinic. (n.d.). Hepatitis C. Retrieved August 10, 2026, from https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15664-hepatitis-c
6. Mayo Clinic. (n.d.). Hepatitis C: Diagnosis and treatment. Retrieved August 10, 2026, from https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hepatitis-c/diagnosis-treatment/drc-20354284
7. Mayo Clinic. (n.d.). Hepatitis C: Symptoms and causes. Retrieved August 10, 2026, from https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hepatitis-c/symptoms-causes/syc-20354278
8. UK Health Security Agency. (n.d.). Hepatitis C: Information for GPs. Retrieved August 10, 2026, from https://www.gov.uk/government/publications/hepatitis-c-patient-re-engagement-exercise/hepatitis-c-information-for-gps
9. World Health Organization. (n.d.). Hepatitis C. Retrieved August 10, 2026, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-c

Published: 24 September 2026