Multiple pregnancy (အမြွှာကိုယ်၀န်ဆောင်ခြင်း )

ကိုယ်၀န်ဆောင်အမျိုးသမီး အယောက်ခြောက်ဆယ်တွင် တစ်ဦးသည် အမြွှာကိုယ်၀န်ဆောင်ခြင်း ရှိတတ်သည်။ သန္ဓေသား နှစ်ယောက် သို့မဟုတ် နှစ်ယောက်နှင့်အထက် ကိုယ်၀န်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အမြွှာများသည် ရုပ်ချင်းဆင်တူ နိုင်သကဲ့သို့ ရုပ်ချင်းမတူသည်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ဖြစ်ပေါ်ရသောအကြောင်းရင်းများ

ရုပ်တူအမြွှာများသည် မိခင်မျိုးဥတစ်ခုတည်းမှ သန္ဓေအောင်လာကြပြီးနောက် သန္ဓေသား နှစ်ယောက် သို့မဟုတ် သုံးယောက်စသည်ဖြင့် ဖြစ်ထွန်းလာကြခြင်းဖြစ်သည်။ ရုပ်ချင်းဆင်တူရုံမက မျိုးဗီဇနှင့် လိင်အမျိုးအစားတူညီစွာ (ဥပမာ_ အမြွှာယောက်ျားလေးနှစ်ယောက် သို့မဟုတ် အမြွှာမိန်းကလေးနှစ်ယောက်) မွေးဖွားတတ်ကြသည်။

ရုပ်ချင်းမတူသော အမြွှာများသည် မိခင်၏ ကွဲပြားသောမျိုးဥတစ်ခုစီမှ သန္ဓေအောင်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ မျိုးဗီဇကွဲပြားရုံမက လိင်အမျိုးအစား (ဥပမာ _ အမြွှာယောက်ျားလေးတစ်ယောက်၊ မိန်းကလေးတစ်ယောက်) လည်း ကွဲပြားနိုင်သည်။

အမြွှာကိုယ်၀န်၏လက္ခဏာများ

ကိုယ်၀န်လနုစဉ် ဖြစ်တတ်သော ပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ ရင်ပူခြင်း၊ မူး‌ဝေခြင်းတို့သည် သန္ဓေသားတစ်ဦးတည်းကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရစဉ် ခံစားရသော လက္ခဏာများထက် အမြွှာကိုယ်ဝန်တွင် ပို၍ခံစားနိုင်ရသည့်အပြင် ကိုယ်လက်လေးလံခြင်း၊ ခါးနာခြင်း၊ မောပန်းခြင်း၊ သွေးပြန်ကြောထုံးခြင်း စသည်တို့ကိုပါ ခံစားရနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အမြွှာကိုယ်ဝန်တွင် ကလေးများအတွက် သံဓာတ်လိုအပ်မှု မြင့်မားလာတတ်၍ သွေးအားနည်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုအခြေအနေများတွင် မိမိ၏ မိသားစုဆရာ၀န်နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပြီး သက်သာစေရန် လိုအပ်သော ကုသမှုများကို ခံယူနိုင်သည်။ လိုအပ်သော သွေးစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပြီး သံဓာတ်အားဖြည့်ဆေးများ လိုအပ်ပါက သောက်သုံးပေးရမည်။

နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ

အမြွှာကိုယ်၀န်ကို ကိုယ်၀န်ဆောင်ထားစဉ်ဖြစ်နိုင်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများမှာ_

• ကိုယ်၀န်ဆိပ်တက်ခြင်း (Preeclampsia and Eclampsia)
  (အများဆုံး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်)
• ကိုယ်ဝန်ဆောင် ဆီးချိုရောဂါဖြစ်ခြင်း (Gestational Diabetes)
  အမြွှာကိုယ်ဝန်တွင် အဖြစ်များတတ်သည်။ သွေးတွင်း သကြားဓာတ်တက်ခြင်းကြောင့် မိခင်နှင့် ကလေးများ၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်နိုင်သည်။
• လမစေ့မီမွေးဖွားခြင်း
  အမြွှာကိုယ်၀န် (၁၀)ယောက်တွင် (၆) ယောက်သည် (၃၇) ပတ်မတိုင်မီ မွေးဖွားတတ်ကြသည်။ လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားသည့်ကလေးများသည် အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း၊ ရောဂါပိုး၀င်ခြင်း၊ နို့တိုက်ရာတွင် ခက်ခဲခြင်းများ ရှိနိုင်သည်။
• ကလေးကြီးထွားမှုနှေးခြင်း
  အမြွှာကိုယ်၀န်ဆောင်များတွင် အချင်းမှ ကလေးအား အစာထောက်ပံ့မှု ကောင်းစွာမလုပ်ပေးနိုင်လျှင် ကလေး တစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးစလုံး၌ ကြီးထွားမှု နှေးကွေးနေတတ်သည်။
• ကလေးမွေးဖွားပြီးချိန်တွင် သွေးသွန်ခြင်းသည် မိခင်အတွက် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်၍ အလွန်အရေးကြီးသော သတိထားရမည့် အချက်ဖြစ်သည်။
• ကလေးမွေးဖွားပြီးနောက် မိခင်တွင် စိတ်ပူပန်ခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ ၀မ်းနည်းနေခြင်း၊ စိတ်နောက်ကျိခြင်းစသည်ဖြင့် ခံစားနေရတတ်သည်။

အမြွှာကိုယ်ဝန်ဖြစ်ကြောင်း ရှာဖွေစမ်းသပ်ခြင်း

အမြွှာကိုယ်၀န်ဆောင်ထားလျှင် ဆရာ၀န်မှ ကိုယ်၀န်ပထမသုံးလအတွင်း အာထရာဆောင်း (USG) ရိုက်ရန် ညွှန်ကြားလိမ့်မည်။ USG တွင် အမြွှာကလေးများသည် အချင်းတစ်ခုတည်းကို အသုံးပြုခြင်း (သို့မဟုတ်) ကလေး တစ်ဦးစီက ကိုယ်ပိုင်အချင်းကို အသုံးပြုခြင်းတို့အပြင် ကလေးများ ရေမြွှာအိတ်တစ်ခုတည်း၌ ရှိနေခြင်း (သို့မဟုတ်) ကိုယ်ပိုင်ရေမြွှာအိတ်တစ်ခုစီ၌ သီးသန့်စီရှိနေခြင်းကို သေချာစွာ ခွဲခြားတွေ့ရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ရေမြွှာအိတ်နှင့် အချင်းတည်ရှိပုံကို ကြည့်၍ အမြွှာလေးများသည် ရုပ်တူ၊ ရုပ်မတူ အမြွှာလေးများဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားနိုင်မည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း

အမြွှာကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်နှင့် ကလေးများ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေပေါ် မူတည်၍ ကိုယ်ဝန်ဆောင် စောင့်ရှောက်မှုသည် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုလိုအပ်နိုင်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စောင့်ရှောက်မှု ခံယူနေစဉ် ကာလအတွင်း ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း သွေးပေါင်ချိန်ခြင်း၊ ဆီးစစ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ရမည်။ ကိုယ်ဝန်ဆိပ်တက်သူများနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် သွေးချိုတက်သူများကို သားဖွားမီးယပ်ဆရာဝန်များနှင့်အတူ သမားတော်များမှ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ပေးမည်ဖြစ်သည်။

• အချင်းအမျိုးအစား (Chorionicity) အား စောစီးစွာ ခွဲခြားသိရှိခြင်း၏ အရေးပါမှု
  • ကိုယ်ဝန်ပထမသုံးလပတ် (၁၄ ပတ်မတိုင်မီ) အတွင်း အာထရာဆောင်း (USG) ဖြင့် ကလေးများ၏ အချင်းအရေအတွက် (chorionicity) ကို တိကျစွာ ခွဲခြားသိရှိခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးသည်
  • အချင်းတစ်ခုတည်းရှိသော အမြွှာကိုယ်ဝန် (Monochorionic) သည် အချင်းနှစ်ခုရှိသော အမြွှာကိုယ်ဝန် (Dichorionic) ထက်
    • Twin-Twin Transfusion Syndrome (TTTS)
    • Twin Anemia-Polycythemia Sequence (TAPS) စသည့် ထူးခြားသော နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသောကြောင့် စောင့်ကြည့်မှုနှင့် ကုသမှုပုံစံ ကွဲပြားသည်
• အခြားစောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုများ
  • ကလေးတွင် ဒေါင်းလက္ခဏာစု ပါမပါ စစ်ဆေးခြင်း (Down Syndrome screening)ကို ကိုယ်ဝန် (၁၂ – ၁၄) ပတ်အတွင်း ပုံမှန်စစ်ဆေးနေကြအတိုင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်
  • ကိုယ်ဝန် (၂၀) ပတ်ခန့်တွင် မွေးရာပါချို့ယွင်းမှု ရှိမရှိကို အာထရာဆောင်း (USG) ရိုက်၍ စစ်ဆေးရမည်
  • ကြီးထွားမှုနှေးကွေးသော အမြွှာကိုယ်ဝန်ဆောင်များကို ဆရာဝန်မှ (၂) ပတ် တစ်ခါ သို့မဟုတ် (၄) ပတ် တစ်ခါ အာထရာဆောင်း (USG) ရိုက်ရန် အကြံပြုလိမ့်မည်

အမြွှာကိုယ်ဝန်ကို မွေးဖွားခြင်း

ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များသည် ၎င်းတို့၏အမြွှာကလေးများကို သေချာစွာစောင့်ရှောက်မှုပေးနိုင်မည့် ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းများတွင်သာ မွေးဖွားရန် သင့်လျော်သည်။ ကလေးများ၏ ရေမြွှာအိတ်တစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် တစ်ခုစီဖြစ်ခြင်းပေါ်တွင် မူတည်ပြီး ကလေး မွေးဖွားသင့်သောရက်ကို ဆရာ၀န်က အကြံပြုလိမ့်မည်။

• မွေးဖွားချိန်ကုသမှုများ ပိုမိုတိကျလာခြင်း
  နောက်ဆက်တွဲပြဿနာမရှိသော အမြွှာကိုယ်ဝန်များအတွက် မွေးဖွားသင့်သော ကိုယ်ဝန်သက်ကို ယခင်ထက် ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်လာသည်။
  • အချင်းနှစ်ခုရှိသော အမြွှာများ (Dichorionic Twins) – ကိုယ်ဝန် (၃၈)ပတ် မှ (၃၈)ပတ် (၆)ရက် အတွင်း မွေးဖွားရန်
  • အချင်းတစ်ခုတည်းရှိသော အမြွှာများ (Monochorionic Twins) – ကိုယ်ဝန် ၃၇ ပတ်မတိုင်မီ မွေးဖွားရန်
  • အချင်းတစ်ခု၊ ရေမြွှာအိတ်တစ်ခုတည်းရှိသော အမြွှာများ (Monochorionic Monoamniotic Twins) – အချင်းရစ်ပတ်မှုအန္တရာယ်ကြောင့် ကိုယ်ဝန် (၃၂)ပတ် မှ (၃၄)ပတ်အတွင်း စောစီးစွာ မွေးဖွားရန်

ကလေးများကို သဘာ၀အတိုင်းမွေးမည် သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မွေးမည်ကို ဆရာ၀န်နှင့် ကြိုတင်ဆွေးနွေး တိုင်ပင်ထားရမည်။ ကလေးများကို မည်ကဲ့သို့ မွေးဖွားရမည်ကို စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ရာတွင်_

• ကလေးများ၏ အနေအထား
• သားအိမ်၀နှင့် အနီးဆုံးတွင် ရှိနေသော ကလေး၏ ဦးတိုက်ပိုင်း (ဦးခေါင်းပိုင်း သို့မဟုတ် တင်ပါးဆုံပိုင်း)
• ကလေးများ၏ ကြီးထွားမှုနှုန်း
• ကိုယ်၀န်ဆောင်စဉ် ပြဿနာများ (ဥပမာ _ ကိုယ်၀န်ဆိပ်တက်ခြင်း)
• မိမိကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်မွေးဖွားလိုမှု စသည့်အချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။

ကလေးမွေးဖွားချိန်တွင် မိခင်နှင့် ကလေးများ၏ကျန်းမာရေး အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ ခွဲစိတ်မွေးဖွားရခြင်း၊ ညှပ်ဆွဲလေစုပ်မွေးဖွားရခြင်းများ ရှိတတ်သည်။ သတ်မှတ်ထားသော မွေးဖွားရက်မတိုင်မီ ဗိုက်နာလျှင်လည်း ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းသို့ အရေးပေါ်သွားရောက်ရမည်။

ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများတွင် Twin-Twin Transfusion Syndrome (TTTS) ကဲ့သို့သော ပြင်းထန်သော အချင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများအတွက် ကိုယ်ဝန် (၂၆) ပတ်မတိုင်မီ ဖြစ်ပွားပါက အချင်းရှိ သွေးကြောများကို လေဆာဖြင့် ပိတ်ဆို့ကုသခြင်း (Laser Ablation of communicating placental vessels) သည် ရေမြွှာရည်ဖယ်ထုတ်ကုသခြင်း (Serial Amnioreduction) ထက် ကလေးများအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ရလဒ်များ ရရှိစေနိုင်သည်။

အမြွှာကိုယ်ဝန် မွေးဖွားပြီးနောက် ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း

သက်ဆိုင်ရာဆေးပညာရှင်များစုပေါင်းညှိုနှိုင်းကုသခြင်း (Multidisciplinary Care)
အမြွှာကိုယ်ဝန်သည် အန္တရာယ်များသော ကိုယ်ဝန်အမျိုးအစားဖြစ်သောကြောင့် သားဖွားမီးယပ် အထူးကုဆရာဝန်များ၊ သမားတော်များ၊ မွေးကင်းစကလေးအထူးကုဆရာဝန်များ၊ အာဟာရပညာရှင်များ၊ စိတ်ကျန်းမာရေးပညာရှင်များ စသည်တို့ပါဝင်သော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် စနစ်တကျ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် လိုအပ်သည်။

ကလေးများကို မွေးပြီးပြီးချင်းမှာပင် သက်ဆိုင်ရာကလေးဆရာ၀န်မှ ကလေးများကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးကုသပေးမည်။ ကလေးများကို နို့တိုက်ရာတွင် ကလေးတစ်ဦးထက်ပိုပြီး နို့တိုက်ကျွေးရမည်ဖြစ်၍ မိခင်နို့တိုက်ကျွေးသည်ဖြစ်စေ၊ နို့မှုန့် (Formula Milk) တိုက်ကျွေးသည်ဖြစ်စေ မိခင်ကို ကူညီမည့်သူ ရှိသင့်သည်။ အကယ်၍ နို့တိုက်ကျွေးခြင်းတွင် အကူအညီ လိုအပ်ပါက၊ အခက်အခဲရှိပါက ဆရာ၀န်ထံ ဆက်သွယ်မေးမြန်း၍ အကြံဉာဏ်တောင်းနိုင်သည်။ လမစေ့မီ မွေးဖွားသော အမြွှာကလေးများသည် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ပိုမိုတွေ့ကြုံနိုင်၍ မွေးကင်းစအထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်တွင် အချိန်အတန်ကြာ စောင့်ကြည့်၍ ကုသမှုခံယူရန် တစ်ခါတစ်ရံ လိုအပ်နိုင်သည်။

ကလေးမွေးဖွားပြီးနောက် မိခင်တွင် စိတ်ပူပန်ခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ ၀မ်းနည်းနေခြင်း၊ စိတ်နောက်ကျိခြင်းများ ခံစားနေရပါက မိသားစုဆရာဝန်၊ စိတ်ကျန်းမာရေးပညာရှင်များနှင့် ပြသတိုင်ပင်နိုင်သည်။

အမြွှာကိုယ်ဝန်နှင့် ၎င်း၏ဆိုးကျိုးများကို ကာကွယ်ခြင်း

အမြွှာကိုယ်ဝန်မွေးဖွားခြင်းသည် သန္ဓေသားတစ်ဦးတည်း မွေးဖွားခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ကလေးမွေးပြီး ပြဿနာများ (ဥပမာ _ မွေးပြီးသွေးသွန်ခြင်း၊ အချင်းကပ်ခြင်း) ပိုမိုဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ ထို့ကြောင့်ကိုယ်ဝန်ဆောင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကို မိသားစုဆရာဝန်၊ သားဖွားမီးယပ်ဆရာဝန်များနှင့် သေချာရယူ၍ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတတ်သော အန္တရာယ်များကို ကာကွယ်မှုပြုသင့်သည်။ အမြွှာကလေးများကို တစ်ဦးတည်းမွေးသည့် ကလေးများကဲ့သို့ပင် စောင့်ရှောက်နိုင်သည်။ မိခင်များအနေဖြင့်လည်း စိတ်ရောလူပါ ကျန်းမာစေရန်အတွက် ပိုမိုအနားယူခြင်း၊ မိသားစုနှင့် မိတ်ဆွေများထံမှ အထောက်အပံ့များ (support) ကိုလည်း ပိုမို၍ရယူခြင်းများ ပြုလုပ်သင့်သည်။

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်

• ကိုယ်၀န်ဆိပ်တက်ခြင်း (Preeclampsia and Eclampsia)
• ကိုယ်ဝန်ဆောင် ဆီးချိုရောဂါဖြစ်ခြင်း (Gestational Diabetes)

References:

1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). (n.d.). Multiple pregnancy. Retrieved October 14, 2025, from https://www.acog.org/womens-health/faqs/multiple-pregnancy
2. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). (n.d.). Multifetal pregnancy reduction. Retrieved October 14, 2025, from https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2017/09/multifetal-pregnancy-reduction
3. Cleveland Clinic. (2025). Expecting twins or triplets. Retrieved October 14, 2025, from https://my.clevelandclinic.org/health/articles/9710-expecting-twins-or-triplets
4. Cleveland Clinic. (2025). Twin pregnancy. Retrieved October 14, 2025, from https://my.clevelandclinic.org/health/articles/23158-twin-pregnancy
5. Khalil, A., Rodgers, M., Baschat, A., Bhide, A., Gratacós, E., Hecher, K., Kilby, M. D., Lewi, L., Nicolaides, K. H., Oepkes, D., Raine-Fenning, N., Reed, K., Salomon, L. J., Sotiriadis, A., Thilaganathan, B., & Ville, Y. (2015). ISUOG practice guidelines: Role of ultrasound in twin pregnancy. Ultrasound in Obstetrics and Gynecology, 47(2), 247–263. https://doi.org/10.1002/uog.15821
6. Kilby, M. D., & Bricker, L. (2025). Management of monochorionic twin pregnancy: Green‐Top Guideline No. 51 (2024 partial update). BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology. https://doi.org/10.1111/1471-0528.18055
7. Mayo Clinic. (n.d.). Twin pregnancy: Getting ready for twins or multiples. Retrieved October 14, 2025, from https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/pregnancy-week-by-week/in-depth/twin-pregnancy/art-20048161
8. Mustafa, H. J., Aghajani, F., Patrick, E., Baerz, M. M., Arias‐Sánchez, P., & Khalil, A. (2024). Perinatal outcomes following fetoscopic laser surgery for early twin‐to‐twin transfusion syndrome: Systematic review and meta‐analysis. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 103(5), 824–831. https://doi.org/10.1111/aogs.14806
9. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2024). Twin and triplet pregnancy. NCBI Bookshelf. Retrieved October 14, 2025, from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK546070/

Published: 30 August 2024

Last updated: 3 November 2025